(x + y)² = x² + 2xy + y²
(2a + 3)² = 4a² + 12a + 9
(5m – 4n)² = 25m² – 40mn + 16n
(x² – 1)² = x⁴ – 2x² + 1
(x + 5)² = x² + 10x + 25
(3a – 2)² = 9a² – 12a + 4
(2m + 3n)² = 4m² + 13mn + 9n²
(x – 4)(x + 4) = x² – 16
(5a + 1)(5a – 1) = 25a² – 1
(y² – 3)(y² + 3) = y⁴ – 9

m² – n² = (m – n) ^. (m + n)
4x² – 9 = (2x – 3) ^. (2x + 3)
25p² – 81 = (5p – 9) ^. (5p + 9)
q²a⁴ – 16 = (qa² – 4) ^. (qa² + 4)

41 = (40 + 1)² = 40² + 2 ^. 40 ^. 1 + 1² = 1600 + 80 + 1 = 1681
39² = (40-1)² = 1600 – 80 + 1 = 1521
79 ^. 81 = (80-1)(80+1) = 80² – 1² = 6400 – 1 = 6399
31² = (30 + 1)² = 30² + 60 + 1 = 900 + 60 + 1 = 9961
49² = (50 – 1)² = 50² – 100 + 1 = 2500 – 100 + 1 = 2401
19 ^. 21 = (20-1)(20+1) = 20² – 1² = 400-1=399
52^.48 = (50+2)(50-2) = 50² – 4 = 2500 – 4 = 2496
101² = (100 + 1) = 100² + 200 + 1² = 10000 + 200 + 1 = 10201

1)(x+y)²
2)(a-5)²
3)(4-p)(4+p)
4)(2x – 3y)(2x + 3y)
5(5m + 4n)²
6)(7-a)(13+a)

Առ․ 5
(x-3)² + (x+3)² – 2x² = x² – 6x + 9 + x² + 6x + 9 – 2x² = 18

Առ․ 6

1. 8×3+1=(2x)³+1=(2x+1)(4x²−2x+1)
2. 64−y³=(4−y)(16+4y+y²)
3. a³+125=(a+5)(a²−5a+25)
4. 27m³−8n³=(3m−2n)(9m²+6mn+4n²)
5. (x−4)³=x³−12x²+48x−64
6. (2a+3b)³=8a³+36a²b+54ab²+27b³
7. (x²−1)3=x⁶−3x⁴+3x²−1
8. x³+8=(x+2)(x²−2x+4)
9. 27−m³=(3−m)(9+3m+m²)

1)a³+1−a³=1
2)x³−8+8=x³
3)2n(3m²+n²)

XG

ա)a||b, a||c => b||c
բ)34-19 = 15սմ․

Առ. 3
TR + T[ = 31
TR – TP = 1
31 – 1 = 30
30 : 2 = 15սմ
Առ. 4
AB = BC = AC
AM = 29սմ.

Առ․ 5
եռ․ AEC = եռ․AFC ըստ եռ․ հավասարության երկրորդ հայտանիշի => եռ․AMC հավասարասրուն է => BM նաև կիսորդ է․
<CBM = 64/2 = 32^o
Առ․ 6
AC = 72սմ
BD – DC = 54սմ
AD – AC – DC – 72 – 54 = – 18.

AD – DC = 60/2 = 30սմ

Առ.8
90^o
Առ.10
x + y = 180 – 131^o = 49^o
LC = 180^o – 98o = 82^o
<BCK = 82/2 = 40^o

KD և MD միջնուղղահայաց են => AD = BD և BD = CD => AD = CD

2.հավասարասրուն է։
3.հավասարասրուն է։

УРОК 1  ПОГОДА И КЛИМАТ. ЭКОЛОГИЯ. ГЛОБАЛЬНОЕ ПОТЕПЛЕНИЕ

Бесконечно разнообразны пейзажи нашей планеты. Здесь и горы, и
леса, и озёра, и реки, океаны и пустыни.

1. Рассмотрите фотографии и подберите для каждой подходящее
   название.
   Слова для справок: арктическая пустыня, тундра, тайга, пустыня, лес, степь.

2. а) Прочитайте текст и скажите, в чём разница между словами погода
и климат.
Погода – это состояние атмосферы в течение короткого периода времени,
обычно дня или около того.
Климат – это средние погодные условия, которые наблюдаются в
определённом месте в течение ряда лет.

б) Подберите для каждого из слов подходящее объяснение:
климат — это … погода — это …
Слова для справок: состояние атмосферы (воздуха); погодные условия,
характерные для данной местности.

Климат  это погодные условия, характерные для данной местности.
Погода  это состояние атмосферы (воздуха).

в) Температура воздуха, а также по՛чвы (հողի) и воды в большинстве стран
измеряется в градусах температу՛рной шкалы՛ Це՛льсия (˚С).
Ноль этой шкалы соответствует температуре, при которой тает лёд, а
+100˚С — температуре кипения воды. Однако в США и некоторых других странах
используется шкала Фаренге՛йта (˚F). На этой шкале между точками таяния льда
и кипения воды 180˚. Ноль на шкале Цельсия соответствует +32˚ шкалы
Фаренгейта, а +100˚С = +212 ˚F.
По материалам интернета

3. Прочитайте текст. Как влияет изменение климата на Сахару?

САХАРА

Саха՛ра — самая большая жаркая пустыня на Земле. Название «Сахара»
происходит от древнеарабского слова «сахра» — «красно-коричневая». Она
занимает около 30% площади Африки и по размерам почти равна
территории США. Расположена Сахара на севере Африки.
Под песками Сахары располагаются большие запасы подземных вод.
Эти подземные бассейны обеспечивают водой оа՛зисы. Оазис — это участок
пустыни, где имеется родник или небольшое озеро и богатая растительность.
Сахара превратилась в пустыню примерно пять миллионов лет назад.
Зимой температура составляет +13°C. Летом в пустыне бывает жарко.

Температура поднимается до +57°C. Песок может прогреваться до 70- 80°C.
Учёные считают, что в ближайшие сто лет глобальное потепление
может изменить климат Сахары. Пустыня со временем позеленеет из-за
увеличения количества дождей.

По материалам интернета

1) Как вы думаете, сможет ли пустыня Сахара стать зелёной и
покрыться травой и кустарниками?
Да, возможно. Учёные считают, что из за глобального потепления в Сахаре может увеличиться количество дождей, и пустыня постепенно может стать более зелёной.
2) Можно ли в наше время найти неизвестные виды животных?
Да, можно. На Земле ещё есть малоизученные места, поэтому учёные иногда находят новые виды животных.

4. Сахара — крупнейшая жаркая пустыня (8,6 млн км²)занимающая треть Африки.Которая 6000 лет назад была зеленой саванной. Она удивительна перепадами температур от +58°C до заморозков наличием снега на дюнах огромными подземными запасами воды и тем, что её пыль удобряет леса Амазонки. 

ЗАНИМАТЕЛЬНЫЕ ФАКТЫ О ПУСТЫНЕ САХАРА 

Самая засушливая: Некоторые районы пустыни не видели дождя более 20–30 лет. 

Бывшая жизнь: Тысячи лет назад здесь были озёра и леса о чем свидетельствуют наскальные рисунки с изображением бегемотов и крокодилов.

Не только песок: Покрыта песком (эрги) только на 30%остальная часть — это каменистые плато (хамады) и гравийные равнины (реги).

Климатические контрасты: Зимними ночами температура может опускаться ниже нуля ,а в 1922 году в Ливии была зафиксирована температура .

Снег и иней: В горных районах Сахары (нагорье Ахаггар) иногда выпадают снега по утрам на песке образуется иней.

«Великая рукотворная река»: Под Сахарой находится Нубийский водоносный слой — гигантский источник пресной воды используемый в Ливии.

Уникальные жители: Красные сахарские муравьи умеют «считать» свои шаги, чтобы найти дорогу домой и ориентируются по углу Солнца.

Дерево Тенере: До 1973 года здесь росло самое одинокое дерево в мире — единственное в радиусе 200 км, которое сбил пьяный водитель.

Размер и население: По площади сопоставима с США или Бразилией,но население составляет всего около 2 млн человек (0,4 чел./км²).

Пылевое удобрение: Ежегодно ветер переносит миллионы тонн пыли из Сахары через Атлантику, удобряя почву тропических лесов Амазонки.

5. Прочитайте текст

ЭКОЛОГИЯ, ОКРУЖАЮЩАЯ СРЕДА И ЭКОЛОГИЧЕСКОЕ ПРЕСТУПЛЕНИЕ

Сегодня слово «эколо՛гия» можно услышать часто. А что это слово
значит? Экология – это наука, которая изучает отношения между всеми
существами, живущими на нашей планете и окружающей средой. Слово
экология произошло от греческого слова «ойкос», что означает «дом». Мы
должны сохранить наш общий «дом», планету Земля, и всех живущих на
планете существ.
В последнее время учёные говорят о глобальном потеплении и том
вреде, который человек нанёс природе. Заводы и фабрики, автомобили с
их бензиновыми двигателями стали главной причиной загрязнения
атмосферы. Уничтожение лесов приводит к тому, что вымирают многие
виды животных и растений.
Много экологических проблем и у нас в Армении.
Пока каждый из нас не поймёт, что бросать бутылку, обёртку от конфеты
или жвачку на улице, не убирать за собой после отдыха на природе –
экологическое преступление, мы не сможем говорить о здоровой
окружающей среде в нашей стране.
Помните! Оставленная бумага может пролежать два года, консервная
банка – девяносто лет, полиэтиленовые пакеты – более двухсот лет, стекло – более тысячи лет.
Земля – наш общий дом. Берегите его!

По материалам интернета

6. Ответьте на вопросы.

1.Как влияет человек на экологию нашей планеты?
Человек загрязняет природу. Заводы, фабрики и автомобили загрязняют воздух, а вырубка лесов уничтожает животных и растения.
2. Почему нельзя оставлять бумагу, консервные банки, полиэтиленовые пакеты и стекло в
местах отдыха на природе?
ельзя оставлять мусор, потому что он очень загрязняет природу.
3. Почему мы должны беречь нашу планету?
Мы должны беречь планету, потому что Земля наш дом и от неё зависит жизнь людей, животных и растений.

7. Замените следующие словосочетания одним словом .

Рисунки в книге, журнале – иллюстрации.
Товарищ по работе – коллега.
Популярная игра на льду – хоккей.
Спортивный бег – марафон.
Сотрудник газеты, журнала – журналист.

8. Расставить буквы и прочесть названия 5 животных:

ЛЁЗОК КУТА ДАШОЛЬ ОВАРКО ЦУРИКА
ЛЁЗОК – козёл.
КУТА – утка.
ДАШОЛЬ – лошадь.
ОВАРКО – корова.
ЦУРИКА – курица.

УРОК 2 

9. ЗАПОМНИТЕ

10. Прочитайте высказывание индийского политика и философа
Маха՛тмы Га՛нди. Согласны ли вы с его словами?

Мир достаточно велик, чтобы удовлетворить нужды любого человека, но
слишком мал, чтобы удовлетворить людскую жадность

11. Упражнение 4. Слова из скобок поставьте в нужной форме.

В (воскресенье) в 11 часов вечера по (телевизор) есть
(фильм)? Нет, В 11 часов (фильм) нет.

У (мама) есть (дочь), но нет (сын).

У (Ира) есть (словарь), а у ( Анаит) нет (словарь).

У (кто) дома есть (кот) или (собака)? Ни у (кто) нет (кот)
или (собака).

В (трамвай) есть (место)? Нет, в (трамвай) нет (место).

Сейчас на (улица) есть снег? Нет, на (улица) нет (снег).

Скажите, у (вы) есть (время)? Нет, у (мы) нет (время).

Сегодня на (небо) есть (солнце)? Нет, на (небо) нет (солнце).

В (пятница) у (мы) есть (химия)? Нет, (химия) нет!

В (суббота) есть (урок) русского языка? Нет, в (суббота) нет
(урок) русского языка.

В (февраль) на (стадион) есть (футбол)? Нет, там нет (футбол) зимой.

В (чашка) есть (чай)? Нет, в (чашка) нет (чай)! А (сок)?
(Сок) тоже нет!

У (ты) есть (машина)? Нет, у (я) нет (машина). А у (отец)?

В воскресенье в 11 часов вечера по телевизору есть фильм? Нет, в 11 часов фильма нет.

У мамы есть дочь, но нет сына.

У Иры есть словарь, а у Анаит нет словаря.

У кого дома есть кот или собака? Ни у кого нет кота или собаки.

В трамвае есть место? Нет, в трамвае нет места.

Сейчас на улице есть снег? Нет, на улице нет снега.

Скажите, у вас есть время? Нет, у нас нет времени.

Сегодня на небе есть солнце? Нет, на небе нет солнца.

В пятницу у нас есть химия? Нет, химии нет!

В субботу есть урок русского языка? Нет, в субботу нет урока русского языка.

В феврале на стадионе есть футбол? Нет, там нет футбола зимой.

В чашке есть чай? Нет, в чашке нет чая! А сок? Сока тоже нет!

У тебя есть машина? Нет, у меня нет машины. А у отца?

12. Слова из скобок поставьте в нужном падеже, где
необходимо, употребите предлоги.

Каждый из нас мечтает (… интересная престижная работа).

Я часто думаю (… своя будущая жизнь).

Молодёжь любит играть в футбол (… городской стадион).

Мы с друзьями учимся (… Белорусский национальный технический университет).

Мой отец работает (… эта известная фирма).

Футболисты не могут играть (… это футбольное поле), потому что оно неудобное.

Моя бабушка рассказала мне (… своё первое свидание).

Моя сестра с удовольствием занимается музыкой (… музыкальная школа).

Иногда по вечерам я часто вспоминаю (… свой родной город).

Иностранцы с интересом посмотрели новый балет (… Оперный театр).

аждый из нас мечтает об интересной престижной работе.

Я часто думаю о своей будущей жизни.

Молодёжь любит играть в футбол на городском стадионе.

Мы с друзьями учимся в Белорусском национальном техническом университете.

Мой отец работает в этой известной фирме.

Футболисты не могут играть на этом футбольном поле, потому что оно неудобное.

Моя бабушка рассказала мне о своём первом свидании.

Моя сестра с удовольствием занимается музыкой в музыкальной школе.

Иногда по вечерам я часто вспоминаю свой родной город.

Иностранцы с интересом посмотрели новый балет в Оперном театре.

13. Передайте информацию одним предложением
(используйте слово «который» в нужной форме).

Познакомьтесь! Это моя учительница. Она посоветовала
мне поступить на физический факультет.

У меня есть друг. Мой друг тоже учится в Минске.

Студентки обычно завтракают в недорогом маленьком кафе. Оно им очень нравится.

Мой брат живёт на улице Янки Купалы. Эта улица находится в центре Минска.

Вчера друзья рассказали нам об интересном фильме. Этот
фильм называется «Война и мир».

У моего друга есть симпатичная кошка и умная собака.
Они очень дружат.

Вчера Клара была в новом общежитии. Это общежитие ей
очень понравилось.

Вечером мне позвонили старые друзья. Они недавно вернулись из Японии.


Познакомьтесь! Это моя учительница, которая посоветовала мне поступить на физический факультет.

У меня есть друг, который тоже учится в Минске.

Студентки обычно завтракают в недорогом маленьком кафе, которое им очень нравится.

Мой брат живёт на улице Янки Купалы, которая находится в центре Минска.

Вчера друзья рассказали нам об интересном фильме, который называется «Война и мир».

У моего друга есть симпатичная кошка и умная собака, которые очень дружат.

Вчера Клара была в новом общежитии, которое ей очень понравилось.

Вечером мне позвонили старые друзья, которые недавно вернулись из Японии.

Սովորել. Տարրի զանգվածային բաժին.էջ 92-94

1.Հաշվել ածխածնի զանգվածային բաժինը ածխածնի մոնօքսիդում (CO)։.
C = 12, O = 16
12 + 16 = 28
12/28 ^. 100% = 43%

2.Հաշվել նատրիումի զանգվածային բաժինը նատրիումի քլորիդում (NaCl)։
Na = 23, Cl = 35.5
23 + 35.5 = 58.5
23/58.8 ^. 100% = 39%

3.Հաշվել երկաթի զանգվածային բաժինը երկաթի օքսիդում (Fe₂O₃)։
Fe = 56, O = 16.
2·56 + 3·16 = 112 + 48 = 160
112/160 ^. 100% = 70%

4.Ո՞ր տարրի զանգվածային բաժինն է ավելի մեծ ամոնիակում (NH₃)՝ ազոտի՞, թե՞ ջրածնի:

---

---

---

---

Դասարանական 

Ատոմի միջուկի կառուցվածքը: Իզոտոպներ

Տեսությունէջ 94

Նյութերը, որոնցից կազմված են ֆիզիկական մարմինները, իրենց հերթին կազմված են մասնիկներից` մոլեկուլներից: 

Մոլեկուլները բաժանելի մասնիկներ են, դրանք կազմված են ավելի փոքր մասնիկներից` ատոմներից:

Ատոմ հունարեն նշանակում է անբաժանելի. քիմիական ճանապարհով այն չի բաժանվում, սակայն ֆիզիկական ճանապարհով այն բաժանվում է առավել փոքր, այսպես կոչված տարրական մասնիկների:  

Ատոմն ունի բարդ կառուցվածք, այն կազմված է դրական լիցքավորված միջուկից և նրա շուրջը գտնվող բացասական լիցք ունեցող էլեկտրոններից: 

Միջուկն իր հերթին կազմված է դրական լիցք ունեցող մասնիկներից` պրոտոններից  և  զանգվածով պրոտոնին մոտավորապես հավասար, բայց  լիցք չունեցող մասնիկներից` նեյտրոններից: 

Քիմիական ռեակցիաների ընթացքում ատոմի միջուկի բաղադրության փոփոխություն տեղի չի ունենում: 

Միջուկի շուրջը առկա էլեկտրոնների թիվը հավասար է միջուկում առկա  պրոտոնների թվին, հետևաբար, ատոմն էլեկտրաչեզոք է: Պրոտոնների թիվը հավասար է միջուկի դրական լիցքին կամ քիմիական տարրերի պարբերական համակարգում այդ տարրի ատոմային համարին (կարգաթվին): 

Նեյտրոնները, տեղավորվելով դրական լիցքավորված պրոտոնների միջև, խոչընդոտում են նրանց փոխադարձ վանումը: Նեյտրոնների թիվը ատոմի միջուկում  պրոտոնների թվից կամ մեծ է, կամ էլ հավասար: 

Ատոմի զանգվածը հիմնականում պայմանավորված է միջուկի զանգվածով:


Ի՞նչ է ատոմը։
Ատոմը քիմիապես անբաժանելի մասնիկն է, սակայն ֆիզիկապես բաժանելի։

2. Ո՞ր մասնիկներից է կազմված ատոմը։
Ատոմը կազմված է դրական լիցք ունեցող մասնիկներից պրոտոններից, բայց  լիցք չունեցող մասնիկներից նեյտրոններից: 

Ի՞նչ է նշանակում, որ ատոմը էլեկտրականորեն չեզոք է։
Դա նշանակում է, որ ատոմում պրոտոնների և էլեկտրոնների քանակը հավասար է, դրա համար էլ ընդհանուր լիցք չունի։

Որտե՞ղ են գտնվում պրոտոնները և նեյտրոնները։
Պրոտոններն ու միջուկները գտնվում են միջուկի ներսում։

Ի՞նչ լիցք ունի էլեկտրոնը։
Էլեկտրոնը ունի բացասական լիցք։

Ի՞նչ է կոչվում ատոմի կենտրոնական մասը։
Կենտրոնական մասը կոչվում է միջուկ։

Ինչպե՞ս է ձևավորվում ատոմի էլեկտրոնային թաղանթը։
Բացասական էլեկտրոնները ձգտում են դեպի միջուկի ներսի դրական պրոտոններին, և ձևավորվում էլեկտրոնական թաղանթ։

Ինչո՞վ են տարբերվում պրոտոնները և նեյտրոնները։
Պրոտոնները դրական եմ իսկ նեյտրոնները բացասական։

Ինչպե՞ս է կապված տարրի ատոմական համարը պրոտոնների քանակի հետ։
Տարրի ատոմական համարը հավասար է այդ տարրի ատոմի միջուկում գտնվող պրոտոնների քանակին։

Թվական անունը ցույց է տալիս առարկայի թիվ, քանակ, թվային կարգ,
օրինակ՝ երեք գրիչ, երկրորդ կուրս, երկուական տետր և այլն։ Թվականները
լինում են չորս տեսակի՝ քանակական, դասական, բաշխական, կոտորակային:

Քանակական թվականներն արտահայտում են առարկաների քանակն ամբողջ
թվերով, ինչպես՝ հինգ գրիչ, տասը տուն, քսանութ քանոն և այլն։ Այս թվականները
գրվում են բառերով (օրինակ՝ մեկ, երկու), արաբական թվանշաններով
(1, 2, 3 և այլն), ինչպես նաև հայոց այբուբենի տառերով25 (Ա-1, Բ-2, Ժ-10 և այլն)։
Բառերով գրվելիս տասնմեկից մինչև իննսունինը թվականները գրվում են միասին
(տասնութ, քսանհինգ, երեսունութ, հիսունհինգ և այլն), իսկ հարյուրից հետո
գրվում են առանձին (օրինակ՝ հազար ինը հարյուր քառասունութ)։ Ինը և տասը
թվականներն ունեն երկու ձև՝ ինը և ինն, տասը և տասն։ Ինը և տասը գրվում է,
երբ նրանց հաջորդում է բաղաձայնով սկսվող բառ (օրինակ՝ ինը գիրք, քսանինը
գիրք, տասը գրիչ), իսկ երբ նրանց հաջորդում է ձայնավորով սկսվող բառ, հիմնականում
գրվում է ինն, տասն բայց երբեմն, արտասանության տեմպով և տրամաբանական
շեշտով պայմանավորված, կարող է գրվել նաև ինը, տասը (օրինակ՝
ինն օր, ինը օր, տասն անգամ, տասը անուն)։ Բաղադրյալ քանակական թվականների
մեջ որպես առաջին կամ միջին բաղադրիչ գործածվելիս միշտ գրվում է ինն և տասն (օրինակ՝ իննսունհինգ, տասներկու, տասնչորս, հազար երկու հարյուր
տասնութ)։ Երկու թվականը, երբ գոյականաբար գործածվելիս հոլովվում է, հոգնակի
թվով է գործածվում կամ էլ հոդ ստանում, ունենում է երկուս ձևը, ինչպես՝
երկուսներ, երկուսի, երկուսը և այլն։

Դասական թվականները ցույց են տալիս առարկայի թվային կարգը, օրինակ՝
երկրորդ հարկ, հինգերորդ դասարան։ Այս թվականները կազմվում են քանակականներից՝
-րորդ կամ -երորդ ածանցներով. -րորդ-ով կազմվում են երկրորդ,
երրորդ, չորրորդ դասական թվականները։ Որպես մեկ թվականի դասական գործածվում
է առաջին բառը։ Այս թվականները գրվում են բառերով (օրինակ՝ առաջին,
երկրորդ, վեցերորդ, քսաներկուերորդ, վաթսունհինգերորդ), արաբական
թվանշաններով, որոնց կցվում են –ին և -րդ մասնիկները՝ 1-ին, 2-րդ, 3-րդ, 48-րդ
և այլն, հռոմեական թվերով՝ II, VI, IX և այլն, որոնց մասնիկ չի կցվում։ 1-ին կարդացվում
է առաջին, բայց կարող է նշանակել նաև մեկին, ինչպես՝ սեպտեմբերի 1-
ին։ Դասական թվականները կարող են գրվել նաև հայոց այբուբենի տառերով,
որոնցից հետո դրվում է կետ կամ փակագիծ՝ ա), բ., ինչպես նաև արաբական
թվանշաններով, որոնցից հետո դարձյալ դրվում է կետ կամ փակագիծ՝ 1), 2.։
Սրանք սովորաբար գործածվում են համարակալման ժամանակ։ Կա նաև դասական
թվականի իմաստ արտահայտելու այսպիսի ձև։ Երբ արաբական թվանշանը
գրվում է իր լրացյալից հետո, ստանում է դասականի իմաստ։ Օրինակ՝ 5 տուն
նշանակում է հինգ հատ տուն, իսկ տուն 5 նշանակում է տուն համար հինգ։

Բաշխական թվականները ցույց են տալիս առարկաների բաշխումը որոշակի
թվերով, ինչպես՝ բաժանել երկուական թերթիկ, բաշխել երեք-երեք և այլն։
Բաշխական թվականները կազմվում են քանակականներից՝ -ական ածանցով
(օրինակ՝ վեցական, ութական, իննական, տասական, քսանական) կամ էլ քանակական
թվականի կրկնությամբ, օրինակ՝ երկու-երկու, հինգ-հինգ, ութ-ութ։
Կրկնությամբ կազմված բաշխական թվականները գրվում են գծիկով։

Կոտորակային թվականները ցույց են տալիս առարկայի քանակը մասի և
ամբողջի հարաբերությամբ, օրինակ՝ մեկ հինգերորդ, երկու երրորդ։ Կոտորակային
թվականները կազմվում են համարիչից (բերված օրինակներում՝ մեկ,
երկու) և հայտարարից (հինգերորդ, երրորդ)։ Համարիչն արտահայտվում է քանակական
թվականով, իսկ հայտարարը՝ դասական։ Կոտորակային թվականները
գրվում են թվանշաններով, օրինակ՝ 1/2, 3/4 կամ էլ բառերով, որոնք գրվում են
առանձին-առանձին, օրինակ՝ մեկ երկրորդ, երեք չորրորդ։ Չորրորդ հայտարարի
փոխարեն գործածվում է նաև քառորդ բառը՝ երեք քառորդ։ Տասնորդական կոտորակների հայտարարը կազմվում է -ական ածանցով՝ զրո ամբողջ հինգ տասնորդական։
Մեկ երկրորդ-ի փոխարեն գործածվում է նաև կես բառը։
Թվականները ածականների նման կարող են գործածվել գոյականաբար,
օրինակ՝ երեք աշակերտ-երեքը, ութ գրքից-ութից։

Գործնական աշխատանք

1. Թվականները
գրե’լ բառերով և նշե՛լ տեսակները։ Դո՛ւրս գրել նաև թվականներով
կազմված բառերը (գոյական, ածական)։

Զվարթնոց. Վաղարշապատի Ս. Գրիգոր. վաղ միջնադարի հայկական ճարտարապետության
հուշարձան Արարատյան դաշտում՝ Էջմիածնից 3 կմ հարավ։
Ըստ հայ պատմիչների վկայության և պահպանված հունարեն արձանագրության՝
կառուցել է Ներսես Գ Իշխանցի (Շինող) հայոց կաթողիկոսը, և նրա գահակալության
տարիներից էլ՝ 641-661, արտածվում է Զվարթնոցի կառուցման ժամանակը։
Ըստ Մովսես Կաղանկատվացու՝ Զվարթնոցը օծվել է 652-ին։ Թ. Թորամանյանի
կարծիքով շինարարությունը սկսվել է 643-ին և հիմնականում ավարտվել 652-ին։
Զվարթնոցը կանգուն է եղել մինչև X դ. վերջը. ավերման պատճառի մասին մեզ
հայտնի պատմական աղբյուրները լռում են։ Ըստ պեղված նյութերի՝ նախքան
Զվարթնոցը այստեղ եղել են հնագույն և IV-V դդ. կառույցներ։ Տեղանքի ցածրիկ,
շրջանաձև բլրակը պարագծով շրջապատված է յոթաստիճան բազմանիստ հենապատով
(բացի հարավարևմտյան մասից, ուր պալատն է)՝ կազմելով սալահատակ
պատվանդան, որի կենտրոնում կառուցվել է տաճարը։ 1905-ին Թ. Թորամանյանը
ստեղծեց Զվարթնոցի գիտական վերակազմությունը։ Ըստ պահպանված
հատակաձևի և այդ վերակազմության՝ կառույցի ծավալատարածական հորինվածքի
կորիզը քառակոնքն է, որը ցածում շրջապատված է երկհարկ պարարկյալ
սրահով (տրամագիծը՝ 35,75 մ), իսկ վերևում՝ կիպ պարփակված գլանային պատով։
Կիսագմբեթ, հիմնական առանցքներով խաչաձև տեղադրված 4 կոնքերը
միմյանց են կապվում բարդ կտրվածքի, զանգվածեղ, վերևում կամարակապ մայր
մույթերով՝ գմբեթակիր քառակուսին, որից անցումը թմբուկի բոլորակին իրականացված
է առագաստների միջոցով։ Կոնքերը, բացի արևելյանից, որը հոծ է և ամփոփում
է բեմը, իրենց ստորին մասում սյունակազմ են (6-ական սյուն, տրամագիծը՝
0,6 մ)։ Սյուներն ավարտվում են կողովաձև, խոյազարդ խոյակներով և
միմյանց կապվում կամարներով։
Ըստ «Հայկական սովետական հանրագիտարանի»

երեք կիլոմետր – քանակական

վեց հարյուր քառասունմեկ – վեց հարյուր վաթսունմեկ – քանակական

վեց հարյուր հիսուներկու – քանակական

վեց հարյուր քառասուներեք – քանակական

տասներորդ դար – դասական

չորրորդ – հինգերորդ դարեր – դասական

յոթաստիճան – քանակականից կազմված ածական

հազար ինը հարյուր հինգ – քանակական

երեսունհինգ ամբողջ յոթանասունհինգ հարյուրերորդ մետր  – կոտորակային

չորս – քանակական

վեցական սյուն — բաշխական

2. Գրե՛լ բառերով։
9, 12, 99, 50, 60, 70, 80, 100, 1938, II, III, IV։

9 — ինը

12 – տասներկու

99 – իննսունինը

50 – հիսուն

60 – վաթսուն

70 – յոթանասուն

80 – ութսուն

100 – հարյուր

1938 – հազար ինը հարյուր երեսունութ

II — երկրորդ

III — երրորդ

IV — չորրորդ

 3.Ո՞ր շարքի բոլոր թվականներն են կազմությամբ պարզ
(արմատական):
1. տասնինը, երեսուն, ինը
2. քառասուն, մեկ, հազար
3. յոթ, միլիարդ, հարյուր
4. տասը, երկու, տասնմեկ
5. ինը, միլիարդ, քսանչորս
6. տասնութ, քսանութ, հարյուր
7. տասնմեկ, երեսուն, երեք
8. տասը, երկու, տասնմեկ

Դաս Կլիմայական գոտիները և մարզերը, դրանց առանձնացումը

Դասի հղումը

Դիտել տեսանյութը1

Տեսանյութ 2

Տեսանյութ 3

Պատասխանել հարցերին

1.Ի՞նչ է կլիմայական գոտին և ի՞նչ սկզբունքով են դրանք առանձնացվել։
Կլիմայական գոտի դա Երկրի մեծ տարածք, որտեղ եղանակային պայմանները նման են։

2.Ինչպե՞ս են տարբերվում հիմնական և անցումային կլիմայական գոտիները։
Հիմնականում մեկ օդային զանգված է գերակշռում, անցումայինում տարվա ընթացքում փոխվում են։

3.Քանի՞ կլիմայական գոտի է առանձնացվում։
13 կլիմայական գոտի։

4.Որոշել’ ո՞ր կլիմայական գոտում է գտնվում Հայաստանը։
Հայաստանը գտնվում է մերձարևադարձային գոտում։

Սիրելի սովորողներ, յուրաքանչյուր առաջադրանքի ներքո տեղադրել ձեր բլոգում կատարված առաջադրանքի հղումը:

Փետրվարի 7-11-ը, առաջադրանք, 7-րդ դաս.
Փետրվարի 7-11-ը, առաջադրանք, 7-րդ դաս.

Փետրվարի 11-20-ը, առաջադրանք, 7-րդ դաս.
Փետրվարի 11-20-ը, առաջադրանք, 7-րդ դաս.

Փետրվարի 22-28,առաջադրանք,7-րդ դաս.
ՆՈՐ ՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԱՌԱՋԱՑՈՒՄԸ ԵՎՐՈՊԱՅՈՒՄ

էսսեագրության ուղեցույց (առարկայական և ինտեգրված)-7-9-րդ դասարանների համար

Հայաստանի պատմություն, 7 -րդ դասարան, Արտաշես Ա․։

Արտաշես Ա էսսե

Ընտրի՛ր թարգմանության երեք տարբերակներից մեկը, թարգմանի՛ր կամ փոխադրի՛ր, տեղադրի՛ր բլոգումդ՝

1. Ռուսերենից հայերեն՝ ժամանակակից առակներ
2. Անգլերենից հայերեն՝ անգլերեն տեքստեր
3. Գրաբարյան առակ
   
   Ռուսերեն առակ։
   
   Профессор философии, стоя перед своей аудиторией, взял пятилитровую стеклянную банку и наполнил её камнями, каждый не менее трёх сантиметров в диаметре.
   В конце спросил студентов, полна ли банка?
   Ответили: да, полна.
   Тогда он открыл банку горошка и высыпал её содержимое в большую банку, немного потряс её. Горошек занял свободное место между камнями. Ещё раз профессор спросил студентов, полна ли банка?
   Ответили: да, полна.
   Тогда он взял коробку, наполненную песком, и насыпал его в банку. Естественно, песок занял полностью существующее свободное место и всё закрыл.
   Ещё раз профессор спросил студентов, полна ли банка? Ответили: да, и на этот раз однозначно, она полна.
   Тогда из-под стола он достал кружку с водой и вылил её в банку до последней капли, размачивая песок.
   Студенты смеялись.
   — А сейчас я хочу, чтобы вы поняли, что банка — это ваша жизнь. Камни — это важнейшие вещи вашей жизни: семья, здоровье, друзья, свои дети — всё то, что необходимо, чтобы ваша жизнь всё-таки оставалась полной даже в случае, если всё остальное потеряется. Горошек — это вещи, которые лично для вас стали важными: работа, дом, автомобиль. Песок — это всё остальное, мелочи.
   Если сначала наполнить банку песком, не останется места, где могли бы разместиться горошек и камни. И также в вашей жизни, если тратить всё время и всю энергию на мелочи, не остаётся места для важнейших вещей. Занимайтесь тем, что вам приносит счастье: играйте с вашими детьми, уделяйте время супругам, встречайтесь с друзьями. Всегда будет ещё время, чтобы поработать, заняться уборкой дома, починить и помыть автомобиль. Занимайтесь, прежде всего, камнями, то есть самыми важными вещами в жизни; определите ваши приоритеты: остальное — это только песок.
   Тогда студентка подняла руку и спросила профессора, какое значение имеет вода?
   Профессор улыбнулся.
   — Я рад, что вы спросили меня об этом. Я это сделал просто, чтобы доказать вам, что, как бы ни была ваша жизнь занята, всегда есть немного места для праздного безделья.
   
   
   Փիլիսոփայության պրոֆեսորը, կանգնած իր դասարանի առջև, վերցրեց հինգ լիտրանոց ապակե տարա և լցրեց այն քարերով, որոնցից յուրաքանչյուրը առնվազն երեք սանտիմետր տրամագծով էր։
   Վերջում նա հարցրեց ուսանողներին, թե արդյոք տարան լիքն է։ Նրանք պատասխանեցին այո, լիքն է։
   Այնուհետև նա բացեց ոլոռի տուփը և դրա պարունակությունը լցրեց ավելի մեծ տարայի մեջ թեթևակի թափահարելով այն։ Ոլոռը լցրեց քարերի միջև ընկած դատարկ տարածքը։ Պրոֆեսորը կրկին հարցրեց ուսանողներին, թե արդյոք տարան լիքն է։ Նրանք պատասխանեցին այո, լիքն է։
   Այնուհետև նա վերցրեց ավազով լի մի տուփ և լցրեց այն տարայի մեջ։ Բնականաբար, ավազը լցրեց ամբողջ դատարկ տարածքը և կնքեց տարան։
   Այնուհետև պրոֆեսորը կրկին հարցրեց ուսանողներին, թե արդյոք տարան լիքն է։ Նրանք պատասխանեցին՝ այո, և այս անգամ այն ​​անկասկած լիքն էր։
   Այնուհետև նա սեղանի տակից վերցրեց մի բաժակ ջուր և լցրեց այն տարայի մեջ մինչև վերջին կաթիլը թրջելով ավազը։ Ուսանողները ծիծաղեցին։
   -Հիմա ես ուզում եմ, որ դուք հասկանաք, որ տարան ձեր կյանքն է։ Քարերը ձեր կյանքի ամենակարևոր բաներն են ընտանիք, առողջություն, ընկերներ, ձեր երեխաները այն ամենը, ինչ ձեզ անհրաժեշտ է ձեր կյանքը լիարժեք դարձնելու համար, նույնիսկ եթե մնացած ամեն ինչ կորած է։
   -Քարը այն բաներն են, որոնք դարձել են ձեզ համար անձնական նշանակություն ունեցող աշխատանք, տուն, մեքենա։
   -Ավազը մնացած ամեն ինչն է, մանրուքները։
   -Եթե նախ տարան լցնենք ավազով, տեղ չի մնա ոլոռի և քարերի համար։ Նմանապես, ձեր կյանքում, եթե ձեր ամբողջ ժամանակն ու էներգիան ծախսեք աննշան բաների վրա, տեղ չի մնա ամենակարևոր բաների համար։
   -Արեք այն, ինչը ձեզ երջանկություն է բերում. խաղացեք ձեր երեխաների հետ, ժամանակ անցկացրեք ձեր ամուսնու հետ, տեսնեք ընկերներին։
   -Միշտ ժամանակ կլինի աշխատելու, տունը մաքրելու, մեքենան նորոգելու և լվանալու համար։ ժԿենտրոնացեք առաջին հերթին քարերի վրա կյանքի ամենակարևոր բաների վրա. առաջնահերթություն տվեք դրանց. մնացածը պարզապես ավազ է։
   Այնուհետև ուսանողուհին բարձրացրեց ձեռքը և հարցրեց պրոֆեսորին.
   -Ի՞նչ նշանակություն ունի ջուրը։
   Դասախոսը ժպտաց։
   -Ուրախ եմ, որ դուք ինձ դա հարցրեցիք»։
   -Ես դա արեցի պարզապես ձեզ ապացուցելու համար, որ անկախ նրանից, թե որքան զբաղված է ձեր կյանքը, միշտ կա մի փոքր տեղ անգործության համար։

ա)a – b
բ)(a – b)²
գ)a² – b²
դ)(a – b)³

ա) (a+b)³ = a³ + 3a²b + 3ab² + b³

բ) (a−b)³= a³ − 3a²b + 3ab² − b³

գ) (a+2)³ = a³ + 6a² + 12a + 8

դ) (a−2)³ = a³ − 6a² + 12a−8

ե) (a+3)³ =a³+ 9a² + 27a + 27

զ) (a−3)³ = a − 9a² + 27a − 27

է) (a+4)³= a³+12a² + 48a + 64

ը) (a−4)³ = a³ − 12a² + 48a − 64

թ) (2a+b)³= 8a³ + 12a²b + 6ab² + b³

ի) (3a+2b)³= 27a³ + 54a²b + 36ab² + 8b³

լ) (2a−3b)³= 8a³− 36a²b + 54ab² − 27b³

ա)(a−b)²
բ)(a+b)²
գ)(a+3)²
դ)(a-5)²
ե)(a+1)³
զ)(a-1)³
է)(a+2)³
ը)(a−2)³

(2a + 3b)³ = (2a)³ + 2(2a)^{3 .} 3b + 3(2a)(3b)²+(3b)³ = 8a³ + 36a²b + 54ab² + 27b³
(p – 2)³ = p³ − 3p²⋅2 – 3p⋅2² − 2³ = p³− 6p² + 12p − 8
(m + n)³ = m³ + 3m²n + 3mn² + n³