Օրիորդ Մեղրանուշը։

Մաթիլդան մյուսներից մի փոքր ուշ էր դպրոց գնացել, որովհետև ծնողների վեջը չէր, որ երեխան կրթություն ստանա և դիմումը ներկայացրել էին մի քիչ ուշ։
Փոքրիկ քաղաքի դպրոցն անշուք աղյուսե շինություն էր, որտեղ սովորում էին 5 – 12 տարեկան երեխաներ։ Դպրոցի տնորենը միջին տարիքի, խստադեմ կին էր, անունը տիկին Դագանակ։
Մաթիլդային տարան կրստեր դասարան։ Ուսուչուհին օրիորդ Մեղրանուշը հազիվ 22-23 տարեկան լիներ։ Նա սիրունիկ նուրբ ու հաճելի օրիորդ էր։ Նրան բոլորը սիրում էին։
Տիկին Դագանակը է՝ տնօրենը սարսափելի կերպար էր, վայրագ, դաժան և ահ ու սարսափ ներշնչող։ Բոլորը նրանից վախենում էին։
Սովորականի նման ներկա – բացակա անելուց հետո, օրիորդ Մեղրանուշը բոլորին բաժանեց տետր և մատիտ։ Նա ասաց, որ տասնմեկ տարի պիտի հաճախենք դպրոց, որից վեց տարին լինելու ենք այս դպրոցում։ Օրիորդ Մեղրանուշը ասաց, որ մենք պետք է կարգին պահենք մեզ և լավ սովորենք։ Թե չէ գիտենք ի՞նչ կլինի, եթե տնօրենը իմանա։ Օրիորդ Մեղրանուշը ասաց, որ մինչև շաբաթվա վերջ պետք է սովորենք երկուսով բազմապատկման աղյուսակը։
Տարեվերջին հույս ունեմ ՝, որ տասերկուսով բազմապատկումը կսովորենք։ Իսկ կա ինչ – որ մեկը, որ գիտի երկուսինը։ Մաթիլդան ձեռքը բառձրացրեց։
Ուսուցչուհին ասաց, որ արտասանի ինչքան, որ գիտի։ Մաթիլդան գիտեր 12 – ի բազմապատկումը ծայրից ծայր։

Առաջադրանքներ

1. Բանաստեղծությունն ուշադիր կարդա և որոշիր, թե ում կամ ինչին է նվիրված այն։ Պատասխանդ հիմնավորիր։
   Բանաստեղծությունը նվիրված է Հայաստանին, որովհետև Չարենցը պատմում է թե ինչքան է սիրում իր հայրենիքը։
2. Բանաստեղծությունից դուրս գրիր այն տունը, որն ամենից շատ է քեզ հոգեհարազատ և բացատրիր, թե ինչո՞ւ է այդպես։
   Ինձ դուր է եկել այս քառատողը։
   Ուր էլ լինեմ – չեմ մոռանա ես ողբաձայն երգերը մեր,
   Չեմ մոռանա աղոթք դարձած երկաթագիր գրերը մեր,
   Ինչքան էլ սուր սիրտս խոցեն արյունաքամ վերքերը մեր,
   Էլի ես որբ ու արնավառ իմ Հայաստան յարն եմ սիրում:
   Այստեղ Եղիշե Չարենցը ուզում է ասել, որ որտեղ է նա լինի չի մոռանա երգերը և երկաթագիր գրերը, չի մոռանա իր հայրենիքը, և իր հայ լինելը։
3. Գտիր այն տողերը, որտեղ քո կարծիքով բանաստեղծը խտացնում է իր ասելիքը։
   Ուր էլ լինեմ – չեմ մոռանա ես ողբաձայն երգերը մեր,
   Չեմ մոռանա աղոթք դարձած երկաթագիր գրերը մեր,
   Ինչքան էլ սուր սիրտս խոցեն արյունաքամ վերքերը մեր,
   Էլի ես որբ ու արնավառ իմ Հայաստան յարն եմ սիրում:
4. Բանաստեղծությունից դուրս գրիր քեզ համար անծանոթ բառերը, բառարանով դրանք բացատրիր և դրանցով նախադասություններ կազմիր։
   Հեզաճկուն – ճկուն։
   Լացակումած – հեկեկուն ձայն։
   Խոցել – վերք հասցնել։
   Բոլոր դաշնակահարները ունեն ճկուն մատեր։
   Երբ մայրիկը զայրացավ Աննայի վրա, և նա լացակումած դուրս եկավ սենյակից։
   Պատերմազից հետո բնակչությունը դարձել է ավելի խոցելի։
5. Փորձիր բացատրել․ Մեր հին սազի ողբանվագ, լացակումած լարն եմ սիրում — ինչո՞ւ է լարը լացակումած։
   Լարը լացակումած է, որովհետև ունի հեկեկուն ձայն։
6. Բանաստեղծությունից դուրս գրիր 8 բարդ բառ և դրանց արմատներից մեկով կազմիր մեկական նոր բառ։
   Արևահամ – քաղցրահամ։
   Ողբանվագ – նվագախումբ։
   Վիշապաձայն -ձայնալար։
   Արնանման – արյունարբու։
   Լուսապսակ – լուսավոր։
   Երկաթագիր – գրավոր։
   Արյունաքամ – հյութաքամիչ։
   Հազարամյա – հազարավոր։
7. Բանաստեղծությունից դուրս գրիր հետևյալ բառերի հոմանիշները՝ քմանաչա, հոտ, նազելի, մաքուր, ձյունամրրիկ, սպիտակ։
   Հոտ – բույր։
   Նազելի – հեզաճկուն։
   Մաքուր – ջինջ։
   Ձյունամրիկ – բուք։
   Սպիտակ – ճերմակ։
8. Բանաստեղծությունից դուրս գրեք 10 ածական և դրանցով բառակապակցություններ կազմեք։
   Արևահամ – արևահամ ծիրան։
   Ողբանվագ – ողբանվագ քամանչա։
   Լացակումած – լացակումած երեխա։
   Նաիրյան – նաիրյան ծաղիկներ։
   Հեզաճկուն – հեզաճկուն պար։
   Լուսե – լուսե աղջիկ։
   Ջինջ – ջինջ ծով։
   Մուգ – մուգ երկինք։
   Ողբաձայն – ողբաձայն երգեր։
   Ճերմակ – ճերմակ ձյուն։
   

296. Տրված տեքստում նախադասություններն աոանձնացրու:

            Սպիտակ ագռավները բնության մեջ հազվագյուտ են: Նրանք շատ քիչ են պատահում։ Հենց դրանով են նրանք հետաքրքիր։ Տասնութերորդ դարում Ռուսաստանի թագավոր Պետրոս Առաջինը պալատում մի սպիտակ ագռավ էր պահում։ Որպես հազվագյուտ երևույթ խոսքի մեջ «սպիտակ ագռավ» արտահայտությամբ բնորոշում են մյուսներից տարբերվող մարդկանց։ Հազվադեպ հանդիպող առարկաները, առաջին անգամ, դա հռոմեական մի բանաստեղծ՝ Յուվենալիուսն է գործածել:

297. Ա և Բ նախադասությունների արտահայտած մտքերի տարբերությունները բացատրի՛ր: Գտի՛ր տարբերության պատճառը:

            Ա. Իշխանի ձին մոտեցավ դռանը և սմբակով հարվածեց:
            Բ. Ձին մոտեցավ իշխանի դռանը և սմբակով հարվածեց:
Ա նախադասությունում Իշխանի ձին է, իսկ Բ նախադասության մեջ ուղակի ձին է մոտենում, դա է տարբերությունը։
            Ա. Ժամանակը ոչ մի հզոր շինություն չի խնայել:
            Բ. Հզոր ժամանակը ոչ մի շինություն չի խնայել:
Ա նախադասությունում ժամանակը ոչ մի հզոր շինություն չի խնայել, իսկ Բ նախադասությունում հզոր ժամանակը ոչ մի շինություն չի խնայել, դա է տարբերությունը։
            Ա. Մենակ չմնալու համար մեզ հյուր եկած աղջիկը զրուցում էր հոգնած     երգչուհու հետ:
            Բ. Մենակ չմնալու համար մեզ հյուր եկած աղջիկը հոգնած զրուցում էր   երգչուհու հետ:
Ա նախադասությունում աղջիկը զրուցում էր հոգնած երգչուհու հետ, իսկ Բ նախադասությունում աղջիկն էր հոգնած զրուցում երգչուհու հետ, դա է տարբերությունը։
            Ա. Ամբիոնի մոտ կանգնած մարդն ինչ-որ բան էր պատմում պապիս:
            Բ. Մարդն ինչ-որ բան էր պատմում ամբիոնի մոտ կանգնած պապիս:
Ա նախադասությունում ամբիոնի մոտ կանգնած մարդն ինչ-որ բան էր պատմում, իսկ Բ նախադասությունում մարդն ինչ-որ բան էր պատմում ամբիոնի մոտ կանգնած պապուն, դա է տարբերությունը։

298. Ընդգծված բառի կամ բառակապակցության տեղը փոխելով՝ նախադասության իմաստը փոխի՛ր:

            Օրինակ՝
Երեք տարի առաջ ամառանոցում սկսած շինարարությունն ավարտել ենք: – Ամառանոցում սկսած շինարարությունը երեք տարի առաջ ենք ավարտել:

            Թագավորությունից բերած զարմանալի իրերը թաքցրեց իր ստորգետնյա          ամրոցում։
Թագավորությունից բերած ստորգետնյա զարմանալի իրերը թաքցրեց իր ամրոցում։
            Պատկերասրահի տնօրենն ուզում է զբոսաշրջիկների առաջ դուռը փակել:
Տնօրենն ուզում է զբոսաշրջիկների առաջ պատկերասրահի դուռը փակել:
Տնօրենն ուզում է պատկերասրահի զբոսաշրջիկների առաջ դուռը փակել:
            Բահով խաղալու ժամանակ տղան ավազների միջից մի մեծ խեցի հանեց:
Մեծ բահով խաղալու ժամանակ տղան ավազների միջից մի խեցի հանեց:
Բահով խաղալու ժամանակ մեծ տղան ավազների միջից մի խեցի հանեց:
            Ֆրանսիայի մի քարանձավում գտնվել են ավելի քան տասնհինգհազարամյա պատմություն ունեցող նկարներ:
Ֆրանսիայի ավելի քան տասնհինգհազարամյա պատմություն ունեցող մի քարանձավում գտնվել են նկարները։
            Պատահաբար ափ դուրս գալով՝ հսկա խեցգետինը ձկնորսներին ավար           դարձավ:
Ափ դուրս գալով՝ հսկա խեցգետինը պատահաբար ձկնորսներին ավար  դարձավ:

299. Քանի ձևով կարող ես՝ տրված բառակապակցությունն ավելացրո՛ւ նախադասությանը:
            Նախապատրաստական աշխատանքը վերջացնելուց հետո սկսեց վերելքը:        (ծանր ու հոգնեցուցիչ)
Նախապատրաստական ծանր ու հոգնեցուցիչ աշխատանքը վերջացնելուց հետո սկսեց վերելքը:
Նախապատրաստական աշխատանքը վերջացնելուց հետո սկսեց ծանր ու հոգնեցուցիչ վերելքը:
            Տուփից հանեցինք մետաղյա հին իրեր:(ծռմռված ու ժանգոտ)
Տուփից հանեցինք մետաղյա ծռմռված ու ժանգոտ հին իրեր:
Ծռմռված ու ժանգոտած տուփից հանեցինք մետաղյա հին իրեր։
            Դահլիճ մտնողը մոռացած կլինի այսօրվա շքեղությունը: (տասը տարի հետո)
Տասը տարի հետո դահլիճ մտնողը մոռացած կլինի այսօրվա շքեղությունը։
Դահլիճ մտնողը տասը տարի հետո մոռացած կլինի այսօրվա շքեղությունը։
            Աղջիկն ու տատը ննջում էին: (անսովոր աղմուկից հոգնած)
Աղջիկն ու տատը անսովոր աղմուկից հոգնած ննջում էին:
Անսովոր աղմուկից հոգնած աղջիկն ու տատը ննջում էին:
            Արևիկին խոստացած նվերն այսօր տալո՞ւ ես: (հանդեսի ժամանակ)
Հանդեսի ժամանակ Արևիկին խոստացած նվերն այսօր տալո՞ւ ես:
Արևիկին խոստացած նվերն այսօր հանդեսի ժամանակ տալո՞ւ ես:

1)Весной наступает,
Все ее ожидают,
Куличи в домах пекут,
Песни добрые поют!

2)Красные, синие и расписные,
Их освящать мы приносим в корзине.
В играх пасхальных без них никуда.
Кроме того, это просто еда.

3)Он мягкий и румяный.
Пекут его раз в год,
Посыпкой посыпают…
Ну, кто же назовет?


Кроссворд.
1)Что мы красим на Пасху (4 букв).
2)В какой цвет по традиции красят яйца (7 букв).
3)Что из сладкого готовят на Пасху (5 букв).
4) В каком месяце отмечяют Пасху (6 букв).

Ребус.