Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I>>-ից էջ25-ից մինչև էջ26-՝2 տարբերակ

Տարբերակ 1.
Վարժ 1 – Պատ․ 2 – չի կարող․
Մարմինը ինքնուրույն չի կարող շարժվել, եթե նրան ուժ չի ազդում
Վարժ 2. – Պատ․1- կարող է․
Մարմինը կարող է շարունակել շարժվել նույն արագությամբ ուղղորդված, եթե ուժեր չեն գործում:
Վարժ․ 3. – Պատ․ 2. չի կարող․
Արագությունը չի փոխվում առանց արտաքին ազդեցության:
Վարժ․ 4. – Պատ․ 2 – իներցիա․
Վարժ․ 5. – Պատ․ 1. տրամվայի շարժման ուղղությամբ․

Տարբերակ 2.

Վարժ․ 1 – Պատ․ 4. գտնվում է դադարի վիճակում կամ շարժվում է ուղղագիծ և ավասարաչափ․
Վարժ. 2 – Պատ․ 3. մեծանում է կամ փոքրանում․
Վարժ. 3 – Պատ․ 2. մարմինը կսկսի շարժվել ուղղագիծ և հավասարաչափ․
Վարժ. 4 – Պատ․ 2. իներցիա․
Վարժ․ 5. – Պատ․ 3. դեպի արևմուտք

      Փորձ – 2 Հարթ սեղանի եզրին դիր թղթի շերտ, վրան դիր կիսով չափ  ջրով լցված ապակե(կամ այլ նյութից)բաժակը: Ձեռքով բռնելով թղթի ազատ ծայրը, քանոնով ուժեղ և կտրուկ հարվածիր այնպես,որ բաժակը մնա սեղանին և  ջուրը չթափվի։

  1․Նկարագրիր ի՞նչ է կատարվեց բաժակի հետ
Քանոնի միջոցով ես արագ քաշեցի թուղթը և արագության պատճառով ջուրը մնաց իր տեղում և չթափվեց։

   2․Ո՞ր մարմինների նկատմամբ է շարժվում թուղթը։
Թուղթը շարժվում է սեղանի, ջրի և թղթի նկատմամբ։

   3․Ո՞ր մարմինների նկատմամբ բաժակը չի շարժվում։
Բաժակը չի շարժվում սեղանի և ջրի նկատմամբ։

    4․Ինչպե՞ս են կոչվում այն մարմինները,որոնց նկատմամբ դիտարկվում է մարմնի բաժակի դիրքը։
 Հաշվարկման մարմիններ։

    5․Եթե նման երևույթների հանդիպել եք կյանքում և կենցաղում,բերեք մի քանի օրինակ։

6․ Ի՞նչ երևույթ տեղի ունեցավ օրինակներ․
Տեղի ունեցավ ինցերիայի երևույթը։

Վերընթերցի’ր, եթե ծանոթ չես՝ ծանոթացի՛ր  Հովհաննես Թումանյանի ինքնակենսագրությանը, պատրաստվի՛ր բանավոր քննարկման:

Առաջադրանք`

Ա.Նյութերն ընթերցելուց հետո 7-10 նախադասությամբ գրի’ր խոհերիդ, զգացողություններիդ մասին:
Այս պատմությունը կարդալուց հետո ինձ հետաքրքիր դարձավ հեղինակի մանկությունը։ Ինձ դուր եկավ, թե ինչպես էր նա պատմում իր ծնողների մասին, որովհետև նրանք շատ տարբեր մարդիկ էին։ Հայրը բարի ու երգող մարդ էր, իսկ մայրը խիստ, բայց աշխատասեր։ Տխուր էր կարդալ դպրոցում երեխաներին ծեծելու մասին։ Այդ մասում ես շատ խղճացի երեխաներին, որովհետև նրանք վախենում էին սովորել։ Մի քիչ ջղայնություն ունեցա վարժապետի հանդեպ, որ այդպես էր վարվում երեխաների հետ, բայց նրան կարելի է հասկանալ, քանի որ նա չեր սիրում անկարգապահներին։ Ինձ դուր եկավ, որ հեղինակը դեռ փոքր ժամանակից սկսել էր ոտանավորներ գրել։ Դա ցույց է տալիս, որ նա շատ զգայուն ու մտածող երեխա էր։

Բ.Ինչպիսի՞ն էր գյուղական ուսումնարանը։ Կա՞ն արդյոք նմանություններ ներկայիս դպրոցների և այդ ուսումնարանների միջև։

Գյուղական ուսումնարանը շատ մեծ խստություն ուներ։ Այնտեղ երեխաներին սովորեցնում էին լինել կարգապահ։ Գյուղական ուսումնարանում երեխաներին հաճախ ծեծում էին և փորձում էին վախ առաջացնել որպեսզի նրանք կարգապահ լինեն։ Ներկայից դպրոցներում այդպիսի բաներ չկան։ Ներկայից դպրոցներում ուսուցիչների շատ ավելի բարի են։

Ղազարոս Աղայան Ոսկի և երկաթ․

Առաջադրանքներ՝

1.Բացատրի՛ր քեզ անծանոթ բառերը:
Գինդ – ականջի օղ, զարդ։
Գոռոզանալ – մեծամտել, հպարտանալ։
Մանյակ – վզնոց, զարդ։
Կարկատել – մետաղի և այլ նյութերի մեջ անցքեր բացելու կտրող գործիք:
Ուրագ – փոքրիկ կացին։

2.Ի՞նչ սովորեցրեց քեզ այս պատմությունը:
Պատմությունը սովորեցնում, որ գեղեցկությունը ամենակարևորը չէ։ Ոսկին գեղեցիկ է, բայց մարդկանց ոչ մի օգուտ չի տալիս, իսկ երկաթը մարդկանց կյանքի մեջ մեծ դեր է խաղում։ Երկաթից պատրաստվում են շենքեր, մեքենաներ, գործիքներ և այլն։ 

3.Արդարացրո՛ւ կամ մեղադրի՛ր ոսկուն:
Ես կմեղադրեմ ոսկուն, քանի որ նա շատ մեծմամիտ էր։ Նա կարծում էր, որ նա ամենից կարևորն է և գեղեցիկը։

4.Ստեղծագործի՛ր հետևյալ վերնագրով՝ ,,Պարծենկոտ լինել նշանակում է… ,,
Պարծենկոտ լինել նշանակում է քեզ ուրիշներից բարձր համարել։ Նշանակում է նկատել միայն սեփական լավ կողմերը չնկատելքվ ուրիշներինը։ Պարծենկոտ մարդիկ հաճախ միայնակ են, քանի որ մարդիկ չեն սիրում գոռոզանների։ Ավելի լավ է լինել համեստ և բարի, քան մեծամիտ։

Այսօր առավոտյան առաջին ժամին մենք ունեցանք Իրավաբանություն։ Սովորեցինք երեխաների իրավունքների մասին։ Այնուհետև գնացինք կավագործության դասի, որտեղ ես պատրաստեցի պնակ։ Դրանից հետո վերադարձանք դասարան և իրականացրինք մեղրի հետ կապված չորս փորձ։ Մենք ունեինք երկու տարբեր տեսակի մեղր, և մեր նպատակն էր պարզել, թե որն է անվտանգ օգտագործման համար։
Առաջին փորձի ընթացքում բաժակի մեջ լցրինք ջուր և ավելացրինք մեկ թեյի գդալ մեղր։ Բնական մեղրը դանդաղ էր լուծվում և նստում էր բաժակի հատակին։ Երկրորդ փորձի ժամանակ մեղրը լուծեցինք ջրի մեջ և ավելացրինք 2–3 կաթիլ յոդ։ Եթե լուծույթը դառնում էր կապույտ, նշանակում էր, որ առկա է օսլա, իսկ եթե գույնը չէր փոխվում՝ օսլա չկար։
Մնացած երկու փորձերը չհասցրինք իրականացնել, սակայն դրանց փոխարեն կատարեցինք մեկ այլ փորձ, որի միջոցով որոշեցինք մեղրի խտությունը։

1 փորձ

Երկաթ + պղնձի սուլֆատ → մետաղի փոխանակում

Նպատակ՝ ցույց տալ մետաղների ակտիվության շարքը
Պահանջվող նյութեր՝

• Երկաթի մեխ
• Պղնձի սուլֆատի լուծույթ

Ընթացք
Մեխը լցրու պղնձի սուլֆատի մեջ։ Մի քանի ժամ անց մետաղական պղինձ կկուտակվի մեխի վրա։

Քիմիական ռեակցիա՝ պղինձը դուրս է գալիս լուծույթից, երկաթը՝ մտնում։

Շաքարի այրում 

Նպատակ՝ ցույց տալ օքսիդացման ռեակցիա
Պահանջվող նյութեր՝

• Շաքար
• Արդուկ կամ մետաղյա թիթեղ
• Մանթիա կամ կրակայրիչ

Ընթացք
Տաքացրու շաքարը։ Սկզբում հալվում է, հետո՝ դառնում շագանակագույն, հետո՝ սև։ Գոլորշի ու հոտ կառաջանա։

Քիմիական ռեակցիա՝ շաքարի կառուցվածքն ամբողջությամբ փոխվում

Փորձ 1

Բոցի մեջ շիկացրե՛ք պղնձե թիթեղը կամ պղնձալարը: Այնուհետև բոցից հանեք այն, վրայից դանակով մաքրեք և թղթի կտորի վրա լցրեք առաջացող սև փառը: Փորձը կրկնեք մի քանի անգամ:

Համեմատեք առաջացած սև փոշու և մետաղական պղնձի հատկությունները: Ի՞նչ երևույթ նկատեցիք այդ փորձի դեպքում:

Փորձ2

Փորձանոթի մեջ լցրեք 1 մլ ջրածնի պերօքսիդ և վրան ավելացրեք մի քիչ մանգանի (IV) օքսիդ: Փորձանոթի մեջ իջեցրե՛ք առկայծող մարխը: Տեղի է

ունենում գազի բուռն անջատում։ Առկայծող մարխը բռնկվում է:

Նպատակ․ ցույց տալ, որ լուծույթից կարելի է ստանալ պինդ նյութ։
Գործողություններ․

1. Աղաջուրը լցրու փոքր բաժակի մեջ։
2. Թող չորանա արևի տակ կամ տաքացրու մեղմորեն։
3. Ջուրը գոլորշիանալուց հետո բաժակի հատակին կմնա աղ։
   Եզրակացություն․ գոլորշիացումը օգնում է բաժանել լուծույթը՝ ստանալով պինդ նյութ։

Փորձ 1. Աղի և ավազի խառնուրդի տարանջատում

Նպատակ․ ցույց տալ, որ խառնուրդի բաղադրիչները կարելի է բաժանել ֆիզիկական եղանակներով։
Անհրաժեշտ նյութեր․ աղ, ավազ, ջուր, բաժակ, գազայրիչ կամ լամպ։
Գործողություններ․

1. Խառնիր աղն ու ավազը։
2. Լցրու ջուր՝ աղը լուծելու համար։
3. Ֆիլտրիր լուծույթը՝ ֆիլտրաթղթի միջոցով։
4. Ֆիլտրաթղթի վրա կմնա ավազը։
5. Ֆիլտրացիայից ստացված լուծույթը (աղաջուրը) տաքացրու՝ ջուրը գոլորշիանալու և աղը ստանալու համար։
   Եզրակացություն․ խառնուրդի բաղադրիչները բաժանվում են լուծելիության և գոլորշիացման միջոցով: Փորձ 2. Թափանցիկ հեղուկների խառնուրդ (ջուր + յուղ)
   Նպատակ․ ցույց տալ, որ որոշ հեղուկներ չեն խառնվում։
   Անհրաժեշտ նյութեր․ ջուր, բուսայուղ, բուռն գունանյութ (օրինակ՝ կարմիր սննդային ներկ կամ հյութ), բանկա։
   Գործողություններ․
   Բանկայի մեջ լցրու ջուր։
   Ավելացրու յուղ՝ տեսնելու համար, որ այն բարձրանում է վերև։
   Եթե ցանկանաս, ավելացրու գունանյութ՝ շերտերը ավելի հստակ տեսնելու համար։
   Եզրակացություն․ յուղն ու ջուրը չեն խառնվում, քանի որ ունեն տարբեր խտություն և բևեռայնություն։
   
    Փորձ 3. Երկաթի և ավազի խառնուրդ
   Նպատակ․ ցույց տալ, որ մագնիսը կարող է տարանջատել խառնուրդի բաղադրիչները։
   Անհրաժեշտ նյութեր․ երկաթե բշտիկներ (կամ փոշի), ավազ, մագնիս։
   Գործողություններ․
   Խառնիր երկաթն ու ավազը։
   Մագնիսը մոտեցրու խառնուրդին։
   Երկաթը կձգվի մագնիսի վրա, իսկ ավազը կմնա տեղում։
   Եզրակացություն․ մագնիսական հատկությունները թույլ են տալիս բաժանել խառնուրդը։
   
   
   

Այսօր մեր օրը անցավ շատ հետաքրքիր և զվարճալի։ Առաջին ժամին մենք ընկերներով հավաքվեցինք և տարբեր ուսուցողական խաղեր խաղացինք։ Հաջորդ մի քանի ժամը մենք ճանապարհորդեցինք Սահադաշտ։ Այնտեղ ես սովորեցի վարժ քշել չմուշքների վրա։Վերջին ժամին մենք հետ եկանք դպրոց և մի քանի խաղ խաղացինք։ Այսպես անցավ մեր երեքշաբնթին։