May 26

Ճամբարային առաջին օր

Այսօր իմ ճամբարային առաջին օրն էր այն անցավ շատ հետաքրքիր։ Առաջին ժամին մենք գնացինք պարի դաընթացի։ Այստեղ սովորեցինք շատ հետաքրիքր պարեր որոնք ինձ ծատ դուր եկան։ Երկրորդ ժամին մենք բոլորով ծանոթացանք իրար հետ։ Ամեն մեկս ասում էր իր անունը և ուժեղ կողմը օրնինակ՝ ես նկաչասեր Եվան եմ։ Դրանից հետո ասում էինք երեք փաստը մեր մասին դրանցից մեկը սուտ պետք է լինի, որպեսզի մեր ընկերները գուշակեն։ Երրորդ ժամին մենք կատարեցինք շատ հետաքրքիր նախագիծ։ Նախագծի մեջ ներառվում այն, որ մենք պետք է բաժանվենք խմբերի և ինչ – որ բիզնես հորինեինք և դրա համար գովազդ նկարեինք։ Նախագծի արդյունքները կլինեն շաբաթվա վերջում։ Չորրորդ ժամին մենք դուրս եկանք դուրս գործնագործ խաղալու, այս դասը անցավ շատ զվարճալի։ Վերջին ժամին մենք երգի էինք ընկեր Աչերի մոտ։ Մենք երգեցինք Կոմիտասյան երգեր։ Այսպես անցավ իմ ճամբարային առաջաին օրը – 🙂🤗․

May 22

Ամփոփիչ գրավոր աշխատանք

  1. Հետևյալ երևույթներից որո՞նք են ֆիզիկական.
    1. սառույցի հալվելը
    2.ջրի գոլորշիանալը
    3. պղնձի սևանալը տաքացնելիս
    4.բաժակի կոտրվելը
  2. Հետևյալ երևույթներից որո՞նք են քիմիական.
    1.ջրի եռալը
    2.արծաթի զարդի սևանալը
    3.երկաթի ժանգոտվելը
    4.կաթի թթվելը
  3. Թվարկե՛ք քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները:
    Բերե՛ք օրինակներ:
    Ջուր ջրածին թթվածին։
  4. Սահմանե՛ք ֆիզիկական երևույթ հասկացությունը:
    Ֆիզիկական երևույթ կոչվում է բնության մեջ տեղի ունեցող այն փոփոխությունը, որը չի փոխում նյութի կազմը։
  5. Նշե՛ք ֆիզիկական երևույթի օրինակեր:
    Օրինակներ վառելիքի այրում, մրգի փչացում։
  6. Սահմանե՛ք քիմիական երևույթ հասկացությունը:
    Քիմիական երևույթ է կոչվում այն գործընթացը, որի ընթացքում առաջանում են նոր նյութեր։
  7. Նշե՛ք քիմիական երևույթի օրինակներ:
    Վառելիքի այրում։
  8. Ինչու՞ չի կարելի այրել կենցաղային աղբը:
    Առաջանում են թունավոր գազեր և նրանք վտանգավոր են բնության համար։
  9. Ի՞նչ է մեխանիկական շարժումը:
    Մեխանիկական շարժումը դա այն է, երբ մարմին փոխում է իր դիրքը։
  10. Ի՞նչի նկատմամբ է շարժվում գետում լողացող ձուկը:
    Ձուկը շարժվում է՝ գետի հատակի կամ ափի նկատմամբ։
  11. Ի՞նչով է իրարից տարբերվում շարժումները:
    Ունեն տարբեր արագություն, ուղություն, տևողություն։
  12. Ի՞նչ է ցույց տալիս արագությունը:Ի՞նչ միավորներով է այն չափվում:
    Արագությունը ցույց է տալիս թե որքան ճանապարհ է անցնում մարմինը ժամանակի ընթացքում։
    Այն չափում է մ/վ, կմ/ժ
  13. Ե՞րբ են մարմինները փոխում իրենց շարժման արագությունը:
    Երբ ուժ է ազդում մարմնի վրա։
  14. Ի՞նչ տառով են նշանակում ուժը:
    F տառով։
  15. Ո՞ր ուժն է կոչվում առանձգականության ուժ:
    Այն առաջանում է ձգված մարմնում։
  16. Ե՞րբ են առաջանում մարմինների ձևափոխություն:
    Ուժի ազդեցույթյան ժամանակ։
  17. Ուժի չափման միավորը ի՞նչպես է կոչվում:
    N միավորով։
  18. Ի՞նչ է մարմնի կշիռը:
    Մարմնի կշիռը այն ուժն է, որով մարմինը ազդում է նրան պահող հենարանի կամ կախիչի վրա՝ Երկրի ձգողության պատճառով։
  19. Ո՞ր երևույթն են անվանում տիեզերական ձգողությունը:
    Տիեզերական ձգողությունը դա մարմինների փոխադարձ ձգման երևույթն է։
  20. Ո՞ր ուժն է կոչվում ծանրության ուժ:
    Ծանրության ուժ դա այն ուժն է, որով Երկիրը ձգում է մարմինը։
  21. Ի՞նչ է բնութագրում ջերմաստիճանը:
    Ջերմաստիճանը բնութագրում է մարմնի շարժման էներգիան։
  22. Ե՞րբ են մարմինները ջերմային հավասարակշռության վիճակում:
    Մարմինները ջերմային հավասարակշռության մեջ են, երբ նրանց ջերմաստիճանները հավասար են։
  23. Ջերմաչափի ի՞նչ տեսակներ գիտես:
    Մեխանիկական, էլեկտրոնային, ինֆրակարմիր։
  24. Ինչպե՞ս պետք է օգտվել բժշկական ջերմաչափից:
    Դնել ձեռքի տակ հինգ րոպեյով և զգույշ վերաբերվել։
  25. Ո՞ր երևույթներն են կոչվում հալում և պնդացում:
    Հալում՝ պինդից հեղուկ անցում։
    Պնդացում՝ հեղուկից պինդ անցում։
  26. Ո՞ր մեծություն է կեչվում եռման ջերմաստիճան:
    Եռման ջերմաստիճանը՝ հեղուկի գազացման ջերմաստիճան։
  27. Ինչու՞ է Արեգակը համարվում Երկրի վրա կյանքի և ջերմության գլխավոր աղբյուրը:
    Արեգակը փչում է լույս ու ջերմություն, որոնք անհրաժեշտ են կյանքի և կլիմայի համար։
  28. Վառելանյութի ի՞նչ տեսակներ գիտես:
    Վառելանյութեր են՝ փայտ, ածուխ, նավթ, գազ։
  29. Կա՞ն արդյոք Երկրի ընդերքում ջերմային էներգիայի այլ աղբյուրներ:
    Այո, օրինակ՝ ռադիոակտիվ տարրերի պոկումից առաջացած ջերմությունը։
  30. Ե՞րբ են մարմինները համարվում էլեկտրականացված :
    Երբ ունեն էլեկտրական լիցք։
  31. Ինչպե՞ս են պարզում մարմինների էլեկտրականացված լինելը:
    Մարմինը էլեկտրականացված է, եթե գրավում կամ մերժում է թղթե կտորներ։
  32. Ո՞րքան է նորմալ աչքի լավագույն տեսողության հեռավորությունը։
    25 սմ․
  33. Թվարկե՛ք մարդու աչքի մասերը և նշե՛ք դրանց նշանակությունը։
    Մարդու աչքի մասերը՝ բիբ, եղջերաթաղանթ, ակնախնձոր, ցանցաթաղանթ։
    Նշանակություն՝ լույսի մուտք, կենտրոնացում, տեսողության հաղորդում։
  34. Ձեզ հայտնի ի՞նչ եղանակով են կարճատեսությունը շտկում։
    Ոսպնյակով։
  35. Ի՞նչ է պետք անել տեսողության արատները կանխելու համար։
    Պահպանել աչքերի հանգստությունը և հետևել կաննոներին։
  36. Ի՞նչով է պայմանավորված մարմիների գույնը։
    Մարմինների գույնը պայմանավորված է լույսի անդրադարձմամբ և կլանումով:
  37. Ո՞ ր գիտնական է ապացուցել,որ արեգակի սպիտակ լույսը,տարբեր գույնի ճառագայթների համախումբն է։
    Իսահակ Նյուտոնը:
  38. Ի՞նչ է բջիջը։
    Բջիջը կյանքի փոքրագույն միավորն է։
  39. Որո՞նք են բջջի բաղադրության հիմնական քիմիական տարրերը։
    Բջջի հիմնական քիմիական տարրերն են՝ ածուխ (C), ջրածին (H), թթվածին (O), ազոտ (N), ֆոսֆոր (P) և ծծումբ (S)։
  40. Որո՞նք են բջջի հիմնական կառուցվածքային մասերը։
    Բջջի հիմնական կառուցվածքային մասերն են՝ բջջաթաղանթ, ցիտոպլազմա և միջուկ։
  41. Ի՞նչ նշանակություն ունի բջջաթաղանթը։
    Բջջաթաղանթը պաշտպանում է բջիջը և կարգավորում նյութերի մուտքն ու ելքը։
  42. Ի՞նչպիսին է կենդանիների աչքի կառուցվածքը։
    Կենդանիների աչքը կազմված է եղջերաթաղանթից, բբից, տեսանյուց, ակնախնձորից և ցանցաթաղանթից։
  43. Թվարկե՛ք արեգակնային սպեկտրի գույներն ըստ հաջորդականության։
    Կարմիր, նարնջագույն, դեղին, կանաչ, երկնագույն, կապույտ, մանուշակագույն։
  44. Ի՞նչից է կախված անթափանց մարմինների գույնը։
    Կախված է անդրադարձվող լույսի ճառագայթներից։
  45. Ի՞նչից է կախված թափանցիկ մարմիների գույնը։
    Կախված է փոխանցված ճառագայթներից։
  46. Ի՞նչ նշանակություն ունի բջջաթաղանթը։
    Բջջաթաղանթը պաշտպանում է բջիջին։
  47. Ի՞նչ է հյուսվածքը։
    Հյուսվածքը նման կառուցվածք և գործառույթ ունեցող բջիջների խումբ է։
  48. Ի՞նչ հյուսվածքներ ունեն բսւյսերը։
    Բույսերը ունեն հենարավոր, հաղորդիչ, ծածկող, վերարտադրող և հիմնական հյուսվածքներ։
  49. Կենդանական ի՞նչ հյուսվածքներ գիտեք։
    Էպիթելային, Մկանային, Նյարդային, Միակցական։
  50. Ո՞ր հյուսվածքն է կատարում բույսի և նրա օրգանների հենարանի դեր։
    Մեխանիկական հյուսվածքը։
May 22

Մայրենիի հաշվետվություն


Այս տարին անցավ շատ ու շատ հետաքրքիր մենք կարդացինք պատմվածքներ, առակներ, կատարեցինք գործնական աշխատաքներ և այլն։ Այս տարի մենք կատարել շատ ֆլեշմոբներ, որոնք շատ հետաքրքիր և ուսուցողական էին։ Այս տարի կարդացել ենք Հ․ Թումանյանի, Ջաննի Ռոդարիի, Ավ․ Իսահակյանի, Վ. Սարոյանի և Հրանտ Մաթևոսյանի հեքիաթները և պատմությունները։ Նրանք շատ հետաքրրքիր, նրանք ունեին շատ խորը իմաստ։ Կարդացել ենք առականեր։ Նաև կարդացել ենք Արևմտահայրեն առակներ, որոնք փոխադրել ենք Արևելահայերեն։ Կատարել ենք շատ ու շատ Գործնական աշխատանքներ և քերականության փաթեթից։ Ինձ շատ հետքրքիր էր դրանք կատարել։

Մայիս․
Արևմտահայերեն առակներ
Գործնական աշխատանք
ՄՈՒԿԵՐՈՒ ԺՈՂՈՎԸ
Կյանքի գույնը։
Գործնական աշխատանք
Առակներ
Առակներ
Գործնական աշխատանք
Տեքստային աշխատանք
Գործնական աշխատանք

Ապրիլ․
Ընկերների մեղքով
Գործնական աշխատանք
Գործնական աշխատանք
Գործնական աշխատանք
Հրանտ Մաթևոսյան. Կանաչ դաշտը
Գործնական աշխատանք
ԱՐԵԳԸ ՀՈՒՐԻ-ՓԵՐԻՆԵՐԻ ՄՇՏԱԴԱԼԱՐ ԱՅԳՈՒՄ
ԱՐԵԳԸ ԿԱՐՄԻՐ ԱՇԽԱՐՀՈՒՄ
Գործնական քերականություն
ԿԱԽԱՐԴԱԿԱՆ ԱՇԽԱՐՀԻ ՃԱՆԱՊԱՐՀՆ ՈՒ ՀՍԿԱ ԾԵՐՈՒՆԻՆ
Թարգմանություններ
ՊԱՌԱՎԻ ԱՆԵԾՔՆ ՈՒ ԱՅԳՈՒ ՉՈՐԱՆԱԼԸ
Գործնական աշխատանք

Մարտ․
Պատմվածքներ
Գործնական աշխատանք
Գործնական քերականություն
Գործնական աշխատանք
Նադեր Էբրահիմի․ «Փոքրիկ սիրտս ում նվիրեմ»
Գործնական աշխատանք
Երգի հրապույրը. Ավետիք Իսահակյան
Թեսթ 5
Ոսկի և երկաթ
Ստեղծագործի՛ր վերնագրերից մեկով՝
Արևի մոտ
Գործնական աշխատանք

Փետարվար․
Գործնական աշխատանք
Մայրը
Ա. Լինդգեն.Մանչուկն ու Կառլսոնը
Իմ ընկեր Նեսոն
Գործնական աշխատանք
Նվարդ Թումանյան«Հուշագրություն
Որքա՞ն եմ պատրաստ ներել ինձ և ուրիշներին
Գործնական աշխատանք
Մայրենիի ֆլեշմոբ
Գործնական աշխատանք
Որոտ թագավորը
Գործնական աշխատանք
Ինքնակենսագրություն (Հովհաննես Թումանյան)

Դեկտեմբեր․
Մայրենիի հաշվետվություն
Գործնական աշխատանք
Պաուլո Կոելիո.Կանաչ եղևնին
Գործնական աշխատանք
Գործնական աշխատանք
Լեգենդ մշտադալար եղևնու մասին
Գործնական աշխատանք
ԿՏԱԿ ՎԱԶՆ ԳԱՆՁԻ
Ջանի Ռոդարի. ,,Տարօրինակ հարցեր,,
Կարդալ բայը չի սիրում հրամայական. Դանիել Պենակ

Նոյեմբեր․
Ստեփան Զորյան․ «Չալանկը»
Գործնական աշխատանք
Ստեփան Զորյան․ «Չալանկը»
Չալանկը
Վաճառականի խիղճը
Գործնական աշխատանք
Ակրոստիքոսը
Գործնական աշխատանք
Գործնական աշխատանք
Եզոպոս. «Առակներ»
Մայրենիի ֆլեշմոբ
Գործնական աշխատանք
Խորհուրդներ ամերիկացի ճանապարհորդին
Այրի կինը և որդին
Գործնական աշխատանք
Գործնական աշխատանք
Երգի հրապույրը
Երգի հրապույրը. Ավետիք Իսահակյան
Գործնական աշխատանք

Հոկտեմբեր․
Հարգիր ուսուցչիդ(3-րդ հատված)
Իմ սիրելի ուսուցիչը
Գործնական աշխատանք
Ստրադիի փոքրիկ գրադարանը(2-րդ հատված)
Իմ ընկեր գիրքը
Մեր ուսուցիչը
Կոմիտասյան օրեր
Դոնալդ Բիսեթ. պատմվածքներ
Դոնալդ Բիսեթ. պատմվածքներ
Դոնալդ Բիսեթ. պատմվածքներ
Ավետիք Իսահակյանի 《Աշուն է, քամի
Աշնան եղանակը
Գործնական աշխատանաք
Մայրենիի ֆլեշմոբ
Երեք հարուստները
Վիլյամ Սարոյանը հիշում է…
Գործնական աշխատանք
Պարծենկոտ Արմենը
Առաջադրանքներ՝
Առյուծը և մարդը
Կամակոր թագավորը
Գործնական աշխատանք
Մայրենիի սեպտեմբերյան հաշվետվություն

Սեպտեմբեր․
Ջանի Ռոդարի. ,,Տարօրինակ հարցեր,,
Կարդալ բայը չի սիրում հրամայական. Դանիել Պենակ
Ստեփան Զորյան․ «Չալանկը»
Ստեփան Զորյան․ «Չալանկը»
Վաճառականի խիղճը
Պապն ու թոռը
Հրանտ Մաթևոսյան «Հացը»
Հրանտ Մաթևոսյան «Հացը» 2
Հրանտ Մաթևոսյան «Հացը» 3
Հրանտ Մաթևոսյան «Հացը»

May 21

2024-2025թթ.-ի ուս.տարվա ամփոփում պատմությունից

«Պատմություն» առարկայի ամփոփում/ Հայոց պատմություն, Համաշխարհային պատմություն/

1.Ներկայացնել 10 ամենակարևոր իրադարձությունները/ժամանակագրությամբ/:
Մ.թ.ա. 2800–2600 թթ. – Եգիպտոսում բուրգերի կառուցումը (խոշոր՝ Խեոփսի բուրգը)։
Մ.թ.ա. 1-ին դար – Տիգրան Մեծի ժամանակ Հայաստանի հզորացումը։
Ուրարտու թագավորություն – (մ.թ.ա. 9–6-րդ դարեր)
Մ.թ.ա. մոտ 9-րդ դար – Ասորեստանի հզորացումը
Մ.թ.ա. 5-րդ դար – Աթենքում ձևավորվում է ժողովրդավարություն։
Մ.թ.ա. 2-րդ դար – Հռոմեական հանրապետության հզորացում
Մ.թ.ա. 539 թ․ – Բաբելոնի գրավումը Կյուրոսի կողմից
Մ.թ.ա. 190 թ. – Սելևկյանների ազդեցության ուժեղացում
Չիանական հիերոգլիֆներ –Ք.ա. 1200 թվականին

2. Ներկայացնել,հիմնավորել 5 թագավորների ամենանշանակալի, կարևոր գործողությունները:

Տիգրան Մեծ (Ք.ա. 95–55)

  • Գործողություն: Ստեղծեց հայկական ամենամեծ պետությունը՝ Մեծ Հայքը։

3. Փաստերով հիմնավորել 5 ամենանշանակալից իրադարձությունները:

Քրիստոնեության ընդունումը որպես պետական կրոն (301 թ.)

  • Փաստ: Հայաստանը դարձավ աշխարհում առաջին պետությունը, որն ընդունեց քրիստոնեությունը՝ Գրիգոր Լուսավորչի և Տրդատ Գ թագավորի ջանքերով։

4. Ներկայացնել  5 ամենակարևոր հայտնագործությունները:

Հայ գրերը՝ Մեսրոպ Մաշտոց (405 թ.)

  • Հայտնագործություն: Ստեղծեց հայոց գրերը՝ ապահովելով մշակութային ինքնություն և գրականության զարգացում։

Տեղադրել բոլոր ամիսների հաշվետվությունները/ սեպտեմբերից մայիս  ամիսների/:

Սեբտեմբեր ամսվա հաշվետվություն 6.7
Առաջադրանք 6-րդ դաս., հոկտեմբերի 27-ից նոյեմբերի 2-ը
Պատմության հաշվետվություն
Առաջին ուսումնական շրջանի ամփոփում
Փետրվար ամսվա հաշվետվություն, 6-րդ դաս.
Ապրիլ ամսվա հաշվետվություն

Ուսումնասիրությունները
Բաբելոնի կախովի այգիներ
Հուլյան օրացույց
Միներվա աստված

Նախագծերը
Անհատական նախագիծ
Հնագիտություն
Երբ է ստեղծվել առաջին բջջային հեռախոսը,
Գասպարյան ազգանվան պատմությունը

Թարգմանությունները

Մեկ էջի սահմանում  մանրամասն ամփոփել՝ ինչ թեմաներ ենք ուսումնասիրել:

Պատմության դասերին մենք ուսումնասիրել ենք տարբեր հին քաղաքակրթություններ՝ որտեղ են ապրել մարդիկ հին ժամանակներում, ինչպես են կառավարել, ստեղծել գրեր, կառուցել քաղաքներ և զարգացրել գիտելիքները։

Սկզբում սովորեցինք Միջագետքի մասին, որտեղ ձևավորվել էր Բաբելոնը։ Բաբելոնն ուժեղ պետություն էր, իսկ նրա ամենահայտնի թագավորը՝ Համբուրաբին, ստեղծեց գրավոր օրենքների մի ամբողջ հավաքածու։ Այդ օրենքները քանդակված էին քարե սյուների վրա։ Բաբելոնում օգտագործում էին սեպագիր՝ աշխարհի ամենահին գրերից մեկը։

Հետո ուսումնասիրեցինք Հին Հունաստանը։ Այն բաղկացած էր քաղաք-պետություններից, ամենահայտնիները՝ Աթենքը և Սպարտան։ Հույները զարգացրել էին փիլիսոփայությունը, թատրոնը և ճարտարապետությունը։ Նրանք նաև մասնակցել են օլիմպիական խաղերի։

Հռոմը սկզբում թագավորություն էր, ապա հանրապետություն և հետո՝ կայսրություն։ Հռոմեացիները կառուցում էին ամուր ճանապարհներ, կամուրջներ, տներ և ստեղծել էին օրենքների համակարգ։

Վերջում ուսումնասիրեցինք նաև Չինաստանը։ Չինացիները ստեղծել են յուրահատուկ գրային համակարգ՝ հիերոգլիֆներ։ Դրանք նշաններ են, որոնք նշանակություն ունեն և արտահայտում են գաղափարներ կամ բառեր։ Չինական հիերոգլիֆները ստեղծվել են ավելի քան 3000 տարի առաջ և մինչև այսօր օգտագործվում են։

Այս ամենից հասկացանք, որ հին ժողովուրդները շատ զարգացած էին՝ ստեղծել են օրենքներ, քաղաքներ, գրեր և հիմք դրել մարդկության մշակույթին։

Գնահատիր ինքդ քեզ՝ հիմնավորելով:
8/10, ես ինչ գնահատում եմ այսպես, քանի որ ակտիվ աշխատում եմ։

Գնահատում է ծնողը՝ հիմնավորելով:
8/10, ծնողը ինձ գնահատում է այսպես, քանի որ նկատել է որ ակտիվ աշխատում եմ։

May 21

Արևմտահայերեն առակներ

ԵՐԵՔ ՀԱՐՈՒՍՏ

Երեք հարուստ կը վիճին ու վէճը հարթելու* համար կ՚երթան Խիկար

իմաստունին քով.

–Մենք եկած ենք գիտնալու, թէ մեզմէ ո՞վ հարուստ է։

–Դու՛ն խօսիր,

— կը դիմէ իմաստունը առաջին մարդուն։

–Ես ոսկիի ու արծաթի, տուն ու տեղի, ունեցուածքի եւ արտ ու դաշտի տէր

եմ, հարստութեանս չափ ու սահման չկայ։

–Հիմա ալ դո՛ւն խօսէ տեսնենք,

–կը դիմէ երկրորդին։

–Ես թէեւ թագաւորին զօրապետն եմ, բայց իրմէ երեք անգամ աւելի

հարուստ եմ։

–Իսկ դո՛ւն ինչ կ՚ըսես,

— կը դիմէ Իմաստունը երրորդին։

–Ի՞նչ ըսեմ։ Ես ո՛չ պաշտօն ունիմ, ո՛չ ոսկի, ո՛չ արծաթ, ո՛չ ալ արտ ու

դաշտ։ Ես գիտուն մարդ մըն եմ, ունեցած-չունեցածս գլխուս մէջն է։

Երեքը լսելէն յետոյ Խիկար Իմաստուն կ՚ըսէ.

–Ձեզմէ ամէնէն հարուստը գիտունն է. անոր հարստութիւնը մնայուն ու

անվերջանալի է եւ ոչ ոք կրնայ զայն խլել անկէ…

Արևելահայերեն տարբերակ․

ԵՐԵՔ ՀԱՐՈՒՍՏԸ․

Երեք հարուստ վիճում էին և վեճը հարթելու համար գնում են Խիկար իմաստունի մոտ։

– Եկել ենք իմանալու, թե մեզնից ո՞վ է ամենահարուստը։

– Դու՛ խոսիր, – դիմում է իմաստունը առաջին մարդուն։

– Ես ոսկու ու արծաթի, տուն ու տեղի, ունեցվածքի, արտի ու դաշտի տեր եմ, հարստությանս չափ ու սահման չկա։

– Հիմա դու՛ խոսիր տեսնենք, – ասում է երկրորդին։

– Ես թեպետ թագավորի զորապետն եմ, բայց նրանից երեք անգամ ավելի հարուստ եմ։

– Իսկ դո՞ւ ինչ կասես, – հարցնում է իմաստունը երրորդին։

– Ի՞նչ ասեմ։ Ես ո՛չ պաշտոն ունեմ, ո՛չ ոսկի, ո՛չ արծաթ, ո՛չ էլ արտ ու դաշտ։ Ես գիտուն մարդ եմ, ունեցածս ու չունեցածս իմ գլխի մեջ է։

Երեքին լսելուց հետո Խիկար Իմաստունն ասում է․

– Ձեր մեջ ամենահարուստը գիտունն է․ նրա հարստությունը մնայուն է և անվերջ, և ոչ ոք չի կարող այն խլել նրանից։

May 20

Գործնական աշխատանք

126. Կետերի փոխարեն գրի´ր տրված հոմանիշներից  մեկը (ամենահարմարը):

Մեկ էլ, թթի կարմիր շիրան պռոշներին, ներս ընկավ պու — ճուր տղան՝ շոգից կարմրած … (թշերով, այտերով):

Հյուրը քթի տակ բարի (հռհռում, քմծիծաղում, ծիծաղում, ժպտում) էր երեխայի շատախոսության վրա:

Աոաջ բերեցին նրա (ազնվատոհմ, վեհազգի, ցեղական, զտարյուն) նժույգը:

Լքված նավը կամաց-֊կամաց (սուզվում, իջնում, խորտակ-վում, ընկղմվում) էր:

Նրա բոլոր հույսերը (սուզվում, խորտակվում, ընկղմվում) էին:

128.  Ո՞ր բառաշարքում կան արմատներ, որոնք միայնակ, որպես բառ, չեն գործածվում (չես հանդի­պել). դրանք արտագրի´ր:

Օրինակ՝ խորազնին-֊զնին արմատր միայնակ, որպես բառ չի գործածվում, մեծասքանչ — սքանչ:

ա) Բառազույգ-զույգ, մեղմալույս-լույս, անձրևաջուր-ջուր, բառապաշար-պաշար, այլաբնույթ-բնույթ, նավահանգիստ-հանգիստ:

բ) Հետախույզ-խույզ, զորասյուն-սյուն, զբոսանավ-նավ, կենտրոնախույս-խույս, ճյուղակոտոր-կոտոր, հիասքանչ-սքանչ, փառամոլ-մոլ:

129.  Սխալ կամ ոչ տեղին գործածվոած բառերը   գտի՛ր և ուղղիր՝ դրանց հոմանիշները գրելով:

Մի թարմ աշակերտ կա մեր դասարանում:
Մի նոր աշակերտ կա մեր դասարանում։
Թարմ – նոր։

Հիվանդին լավ դիտիր, որ շուտ լավանա:
Հիվանդին լավ հետևիր, որ շուտ լավանա։
Դիտիր – հետևիր։

Աղբյուրի աչքը քար Էին խցկել:
Աղբյուրի բերանը քար էին խցկել։
Աչք – բերան։

Տարվա ծայրին մի անակնկալ Էլ կար:
Տարվա վերջում մի անակնկալ էլ կար։
Ծայրին – վերջում։

Մատանու անիվը գլորվեց մինչև անծանոթի կոշիկն ու հանգստացավ:
Մատանու օղակը գլորվեց մինչև անծանոթի կոշիկն ու հանգստացավ։
Անիվ – օղակ։

130.  Տրված հետևություններից ո՞րն Է (որո՞նք են) տեքստին համապատասխանում: Ընտրությունդ պատճաոաբանի´ր:

Մի տղա սենյակում թոչկոտում Էր: Ծունկը սեղանին դիպավ  ու ցավեց: Տղան բարկացած ճչաց,

— Զզվելի´ սեղան:

Նույն օրը տղայի հայրը նրան խոստացել Էր հետաքրքիր նկարներով ամսագիր բերել, բայց մոոացհլ Էր: Ու տղան լաց եղավ: Հայրը բարկացած գոոաց.

— Զզվելի´ տղա:

Ոչ մեկը չնկատեց, թե սեղանն ինչքա՜ն գոհ Էր:

Հետևություն՝

1.    Երբ անմեղ մարդուն մեղադրում, նեղացնում են, այդ մեղադրանքն ինչ-որ ձևով վերադառնում Է մեղադրողին:

2.    Ամեն մարդ պիտի իր պարտականությունները կատա­րի՝ աոանց ուրիշներին նեղացնելու:

3.    Մարդու բախտը որ չի բերում, բոլորը նրան նեղացնում են ու հետն Էլ հենց նրան են մեղադրում, եթե ինչ-որ բան այնպես չի լինում:

4.    Եթե մարդ ինչ-որ մեկի հանդեպ իրեն մեղավոր Է զգում, նրա համար այդ մեկի արցունքները հանդուրժելը ավհլի դժվար Է:

5.    Մարդը մարդու հհտ երբեմն իրի նման Է վարվում:

6.    Մարդը իրերի հետ էլ պիտի զգույշ վարվի: Գուցե նրանք էլ են ցավ զգում անարդար վերաբերմունքից:

7.    Կամակորությունը մարղու ամենավատ գծերից Է: Դրան դիմանալը շատ դժվար է:

Այս հետևություններից համապատասխանում է սա –     Մարդը իրերի հետ էլ պիտի զգույշ վարվի: Գուցե նրանք էլ են ցավ զգում անարդար վերաբերմունքից:
Այս հետևությունը համապատսխանում է տեքստին, քանի որ իրերի հետ պետք վարվել նույնպես զգույշ, որովհետև նրանք նույնպես զգացմուններ ունեն։

131. Փակագծերում տրված բայերր գրի´ր պահանջված ձևով:

Ծարավ ագռավը թռավ կճուճի մոտ ջուր խմելու: Կտուցը ջրին որ չհասավ, (փորձել) կճուճը թեքել: Բայց կճուճն ամուր կանգնել էր տեղում, ու ագռավը թեքել չկարողացավ: Նա մի քիչ (մտածել)ու մանր քարեր (լցնել) կճուճի մեջ: Ջուրը (բարձրանալ), (հասնել)կճուճի բերանին: Ու ագռավը հագեցրեց ծարավը:

Ծարավ ագռավը թռավ կճուճի մոտ ջուր խմելու: Կտուցը ջրին որ չհասավ, փորձեց կճուճը թեքել: Բայց կճուճն ամուր կանգնել էր տեղում, ու ագռավը թեքել չկարողացավ: Նա մի քիչ մտածեց ու մանր քարեր լցրեց կճուճի մեջ: Ջուրը բարձրացավ, հասավ կճուճի բերանին: Ու ագռավը հագեցրեց ծարավը:

135. Տեքստը փոխի´ր՝ սկսելով այսպես. «Մի անգամ աչքերը բողոքում են ….»:

Մի անգամ աչքերը բողոքեցին, որ իրենց դեմքի վրա բոլորից բարձր են, բայց ամեն մի քաղցր բան, ասենք մեղրը, բաժին է ընկնում ո´չ թհ իրենց, այլ բերանին: Բայց երբ մարդր նրանց մեղր տվեց, աչքերը կսկծացին ու արցունքոտվեցին:

Մի անգամ աչքերը բողոքում են, թե իրենք ամենից բարձր են դեմքի վրա, բայց բոլոր քաղցր ու լավ բաները բաժին են ընկնում բերանին։ Բայց երբ մարդը նրանց մեղր է տալիս, աչքերը կսկծում են ու արցունքոտվում։

May 19

Բնագիտության տարեկան հաշվետվություն

Սեպտեմբեր ամիս․

Միկրոկանաչիների ուսումնասիրություն.

Քայքայման և միացման ռեակցիաներ

Բնության փոփոխություններ

Քիմիական ռեակցիաներ։Դրանց ընթանալու պայմանները.

Հոկտեմբեր ամիս․

Այրում,Հրդեհի հանգցնելու միջոցներ.Վառելանյութ,Վառելանյութի տեսակներ.

Օքսիդներ: Թթուներ: Հիմքեր: Աղեր:

Ամփոփիչ աշխատանք

Մեխանիկական շարժում, արագություն

Նոյեմբեր ամիս․

Քիմիական նյութերի ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա

Մարմինների փոխազդեցությունը, ուժ

Առանձգականության ուժ , ուժի չափումը:

Երկրի ձգողությունը:Ծանրության ուժ և մարմնի կշիռ

Ամփոփիչ գրավոր աշխատանք

Դեկտեմբեր ամիս․

Նյութերի փոխակերպումը.Քիմիական և ֆիզիկական երևույթներ.սեպտեմբերի 9-13

Այրում,Հրդեհի հանգցնելու միջոցներ.Վառելանյութ,Վառելանյութի տեսակներ.Սեպտեմբերի 30-Հոկտեմբերի 4:

Մարմինների փոխազդեցությունը, ուժ

Մեխանիկական աշխատանք և էներգիա

Ամփոփիչ գրավոր աշխատանք

Փետրվար ամիս․
Ջերմային հավասարակշռություն և ջերմաստիճան
Ջերմային էներգիայի աղբյուրները.Փետրվարի 17-21
Ամփոփիչ աշխատանք

Մարտ ամիս․
Ամփոփիչ գրավոր աշխատանք
Էլեկտրական հոսանք,Կայծակ,Մարտի 10-14
Լուսնի անդրադարձումը: Հայլիներ
Կայծակ

Ապրիլ ամիս․

Լոււսնի անդրադարձումը :Հայլիներ
Ամփոփիչ գրավոր աշխատանք
Աչք և տեսողություն։Տեսողության հիգենա։

Մայիս ամիս․

Սննդառություն և մարսողություն.Շնչառություն.Մայիսի 5-9
Բազմացում:Անսեռ բազմացում:Սեռական բազմացում:



May 19

  1. Հետևյալ երևույթներից որո՞նք են ֆիզիկական.
    1. սառույցի հալվելը
    2.ջրի գոլորշիանալը
    3. պղնձի սևանալը տաքացնելիս
    4.բաժակի կոտրվելը
  2. Հետևյալ երևույթներից որո՞նք են քիմիական.
    1.ջրի եռալը
    2.արծաթի զարդի սևանալը
    3.երկաթի ժանգոտվելը
    4.կաթի թթվելը
  3. Թվարկե՛ք քիմիական ռեակցիաների հատկանիշները:
    Բերե՛ք օրինակներ:
  4. Սահմանե՛ք ֆիզիկական երևույթ հասկացությունը:
  5. Նշե՛ք ֆիզիկական երևույթի օրինակեր:
  6. Սահմանե՛ք քիմիական երևույթ հասկացությունը:
  7. Նշե՛ք քիմիական երևույթի օրինակներ:
  8. Ինչու՞ չի կարելի այրել կենցաղային աղբը:
  9. Ի՞նչ է մեխանիկական շարժումը:
  10. Ի՞նչի նկատմամբ է շարժվում գետում լողացող ձուկը:
  11. Ի՞նչով է իրարից տարբերվում շարժումները:
  12. Ի՞նչ է ցույց տալիս արագությունը:Ի՞նչ միավորներով է այն չափվում:
  13. Ե՞րբ են մարմինները փոխում իրենց շարժման արագությունը:
  14. Ի՞նչ տառով են նշանակում ուժը:
  15. Ո՞ր ուժն է կոչվում առանձգականության ուժ:
  16. Ե՞րբ են առաջանում մարմինների ձևափոխություն:
  17. Ուժի չափման միավորը ի՞նչպես է կոչվում:
  18. Ի՞նչ է մարմնի կշիռը:
  19. Ո՞ր երևույթն են անվանում տիեզերական ձգողությունը:
  20. Ո՞ր ուժն է կոչվում ծանրության ուժ:
  21. Ի՞նչ է բնութագրում ջերմաստիճանը:
  22. Ե՞րբ են մարմինները ջերմային հավասարակշռության վիճակում:
  23. Ջերմաչափի ի՞նչ տեսակներ գիտես:
  24. Ինչպե՞ս պետք է օգտվել բժշկական ջերմաչափից:
  25. Ո՞ր երևույթներն են կոչվում հալում և պնդացում:
  26. Ո՞ր մեծություն է կեչվում եռման ջերմաստիճան:
  27. Ինչու՞ է Արեգակը համարվում Երկրի վրա կյանքի և ջերմության գլխավոր աղբյուրը:
  28. Վառելանյութի ի՞նչ տեսակներ գիտես:
  29. Կա՞ն արդյոք Երկրի ընդերքում ջերմային էներգիայի այլ աղբյուրներ:
  30. Ե՞րբ են մարմինները համարվում էլեկտրականացված :
  31. Ինչպե՞ս են պարզում մարմինների էլեկտրականացված լինելը:
  32. Ո՞րքան է նորմալ աչքի լավագույն տեսողության հեռավորությունը։
  33. Թվարկե՛ք մարդու աչքի մասերը և նշե՛ք դրանց նշանակությունը։
  34. Ձեզ հայտնի ի՞նչ եղանակով են կարճատեսությունը շտկում։
  35. 4.Ի՞նչ է պետք անել տեսողության արատները կանխելու համար։
  36. Ի՞նչով է պայմանավորված մարմիների գույնը։
  37. Ո՞ ր գիտնական է ապացուցել,որ արեգակի սպիտակ լույսը,տարբեր գույնի ճառագայթների համախումբն է։
  38. Ի՞նչ է բջիջը։
  39. Որո՞նք են բջջի բաղադրության հիմնական քիմիական տարրերը։
  40. Որո՞նք են բջջի հիմնական կառուցվածքային մասերը։
  41. Ի՞նչ նշանակություն ունի բջջաթաղանթը։
  42. Ի՞նչպիսին է կենդանիների աչքի կառուցվածքը։
  43. Թվարկե՛ք արեգակնային սպեկտրի գույներն ըստ հաջորդականության։
  44. Ի՞նչից է կախված անթափանց մարմինների գույնը։
  45. Ի՞նչից է կախված թափանցիկ մարմիների գույնը։
  46. Ի՞նչ նշանակություն ունի բջջաթաղանթը։
  47. Ի՞նչ է հյուսվածքը։
  48. Ի՞նչ հյուսվածքներ ունեն բսւյսերը։
  49. Կենդանական ի՞նչ հյուսվածքներ գիտեք։
  50. Ո՞ր հյուսվածքն է կատարում բույսի և նրա օրգանների հենարանի դեր։
May 18

Բազմացում:Անսեռ բազմացում:Սեռական բազմացում:

Կենդանի օրգանիզմների կարևորագույն հատկանիշներից է բազմացումը:

Բազմացման շնորհիվ օրգանիզմը ստեղծում է իր նմանին: Բազմացման արդյունքում ավելանում է օրգանիզմների թվաքանակը: Սակայն ավելի կարևոր է այն, որ բազմացման արդյունքում տվյալ օրգանիզմի հիմնական հատկանիշները մշտապես պահպանվում են, քանի որ միշտ փոխանցվում են սերնդեսերունդ:
Օրգանիզմի կայուն հատկանիշների ամբողջությունը կոչվում է ժառանգական տեղեկատվություն:
Օրգանիզմների թվաքանակի ավելացումը, որի ընթացքում կատարվում է ժառանգական տեղեկատվության փոխանցում սերնդեսերունդ կոչվում է բազմացում:
Բնության մեջ հանդիպում է բազմաբջիջ օրգանիզմների բազմացման երկու եղանակ՝
1. Անսեռ բազմացում
2. Սեռական բազմացում
Անսեռ բազմացում: Ինչպես արդեն գիտենք, բույսն իր վեգետատիվ օրգանների միջոցով, օրինակ` տերևներով, ցողունների կամ արմատների կտրոններով կարող է բազմանալ: Այս դեպքում որոշակի պայմանների առկայությամբ բույսի որևէ վեգետատիվ հատվածից սկսում են աճել բույսի մնացյալ հյուսվածքներն ու օրգանները: Արդյունքում բույսը կրկնապատկվում է` հետևաբար, բազմանում է: Բազմացման այս ձևը կոչվում է անսեռ կամ վեգետատիվ: Բազմացման այս ձևի ժամանակ բազմացմանը մասնակցում է միայն մեկ օրգանիզմ:
Նոր բույսի զարգացումը բուսական վեգետատիվ օրգաններից կոչվում է վեգետատիվ բազմացում:Վեգետատիվ բազմացումը բնորոշ է ծաղկավոր բույսերի հիմնական մեծամասնությանը և որոշ կենդանիների` աղեխորշավոր հիդրային, տափակ որդերին:Մի շարք բույսերին բնորոշ է նաև սպորներով բազմացումը:
Սպորը վեգետատիվ բջիջ է, որը զարգանում է վեգետատիվ հատուկ օրգանում` սպորանգիումում: Հողի մեջ սպորը ծլում է և նրանից սկսում է աճել նոր և ամբողջական բույս:Սպորներով կարող են բազմանալ` մամուռները, պտերները, սնկերը, գետնամուշկերը:
Սեռական բազմացում: Դուք արդեն ծանոթացել եք բույսի գեներատիվ օրգաններին: Դրանք բույսի սեռական բազմացումը ապահովող և դրա արդյունքում առաջացող օրգաններն են:Բույսի սեռական օրգաններում` ծաղիկներում, ձևավորվում են հատուկ, մյուս բջիջներից տարբերվող բջիջներ: Դրանք սեռական բջիջներն են:
Օրգանիզմի սեռական օրգաններում առաջացող բջիջները կոչվում են սեռական բջիջներ կամ գամետներ:Սեռական բջիջները լինում են երկու տեսակի` արական և իգական: Սեռական բազմացման իրականացման համար անհրաժեշտ է արական և իգական սեռական բջիջների միաձուլում:Սեռական բջիջների միաձուլումը կոչվում է բեղմնավորում:Նոր օրգանիզմի առաջացումը բեղմնավորմամբ կոչվում է սեռական բազմացում:Եթե օրգանիզմն ունի և՛ արական, և՛ իգական սեռական բջիջներ, ապա նա կոչվում է հերմաֆրոդիտ (կաղնին, եգիպտացորենը, վարունգը, ձմերուկը):Եթե օրգանիզմն ունի կամ արական, կամ իգական սեռական բջիջներ, ապա նա բաժանասեռ է (բարդին ուռենին, չիչխանը, դափնին):

Կենդանիների գերակշռող մասը բազմանում է սեռական եղանակով:

Անսեռ բազմացման ժամանակ մի բույսից առաջանում է նոր բույսը, որն առանց բացառությունների նույնական է ծնողական ձևի հետ:Սեռական բազմացման ժամանակ նոր առաջացած կենդանին պահպանում է օրգանիզմի հիմնական հատկանիշները, բայց տարբերվում է նրանցից:Այդ պատճառով մենք նման ենք մեր ծնողներին, սակայն նրանց կրկնօրինակումը չենք:Կարելի է կռահել, որ ի տարբերություն անսեռ բազմացման, սեռական բազմացման արդյունքում մեծանում է օրգանիզմների բազմազանությունը: Չէ՞ որ մենք բոլորս ինքնատիպ ենք և տարբերվող:Սեռական բջիջների միաձուլումով առաջանում է նոր օրգանիզմի սաղմը: Այն գտնվում է բույսերի սերմում և դրա գլխավոր մասն է հանդիսանում: Սերմը և սաղմը հուսալիորեն պաշտպանված են` գտնվելով պտղի մեջ:Սերմը արտաքինից պատված է սերմնամաշկով, որը նրան պաշտպանում է անբարենպաստ ազդեցությունից: Կարելի է հեշտությամբ առանձնացնել լոբու սերմերի սերմնամաշկը:Սաղմը ապագա օրգանիզմն է կենդանի, բայց դեռևս չզարգացած վիճակում:Էնդոսպերմը գոյացություն է, որը պարունակում է հարուստ սննդանյութեր, որոնց հաշվին սերմի սաղմը ծլում է հողում: Շաքիլը սերմի ներքին տարածությունը լցնող միավոր է:Սերմի ծլման համար անհրաժեշտ է խոնավությունօդ, +15°C/+20°C ջերմաստիճան : Այդ պայմաններում հողում սերմնամաշկը պատռվում է, էնդոսպերմը սնուցում է սաղմի զարգացումը: Սաղմնային արմատիկից դեպի հողի խորքերը աճում է բույսի արմատը, իսկ սաղմնային ցողունիկից դեպի երկրի մակերևույթ` բույսի ցողունն ու ընձյուղները: Էնդոսպերմի սննդանյութերը բավարարում են մինչև բույսի ինքնուրույն սննդառությունը: