Դասի հղումը
Պատասխանել հարցերին
1.Կարո՞ղ է քարտեզը ճշգրտությամբ համապատասխանել գլոբուսին։
Ոչ։ Քարտեզը երբեք չի կարող ամբողջությամբ ճշգրիտ լինել, որովհետև գլոբուսը գունդ է, իսկ քարտեզը հարթ։
2.Ո՞ր պրոյեկցիայի կիրառման դեպքում է քարտեզը ճշգրիտ բևեռային տարածքների համար։
Բևեռային տարածքները ամենաճիշտը պատկերվում են հարթակոնքային (ազիմուտալ)պրոյեկցիայով, երբ կենտրոնը բևեռներն են։
3.Ի՞նչ պրոյեկցիայով կազմած քարտեզն է նախընտրելի Եվրոպայի տարածքի քիչ աղավաղումներ ունենալու համար։
Եվրոպայի համար ավելի հարմար է կոնական պրոյեկցիան, որովհետև այն քիչ աղավաղումներ է տալիս միջին լայնությունների վրա, որտեղ գտնվում է Եվրոպան։
4.Բացատրել’ ի՞նչ է իրենից ներկայացնում լեգենդան։
Լեգենդան քարտեզի բացատրական բաժինն է։ Այն փոքրիկ սեղան կամ շրջանակ է, որտեղ նշված են քարտեզի պայմանական նշանները և դրանց իմաստները։
Հավելյալ նյութ դասի վերաբերյալ
📍 Ի՞նչ է քարտեզագրական պրոյեկցիան։
Երկիրը կլոր է, իսկ քարտեզը՝ հարթ։
Երբ ուզում ենք ամբողջ Երկիրը կամ մի հատվածը հարթ քարտեզի վրա պատկերել, պիտի «տափակեցնենք» կլոր աշխարհը։
Դրա համար գիտնականները ստեղծել են քարտեզագրական պրոյեկցիաներ։
Դրանք եղանակներ են, որոնցով կլոր Երկիրը «արտագրում» ենք հարթ քարտեզի վրա։
📐 Ինչու՞ է դժվար կլոր Երկիրը ճիշտ ցույց տալ հարթ քարտեզի վրա։
Պատկերացրու՝ ունես նարինջ 🍊, ու փորձում ես դրա կեղևը ամբողջությամբ հարթեցնել։ Կեղևը կպատռվի կամ կճմլվի։ Նույնը պատահում է, երբ Երկիրը ուզում ենք հարթ քարտեզ դարձնել։ Պետք է որոշ բաներ փոքր-ինչ փոխենք։
🧭 Պրոյեկցիաների տեսակները (պարզ տարբերակով)
1. 📏 Ճիշտ ձևով պրոյեկցիա (կոնֆորմ)
Պահպանում է երկրների ձևերը, բայց չափերը կարող են սխալ լինել։
- Օրինակ՝ Մերկատորի քարտեզը (դրա վրա Գրենլանդիան թվում է շատ մեծ)։
2. 🧮 Ճիշտ չափերով պրոյեկցիա (հավասար մակերեսի)
Պահպանում է տարածքների իրական չափերը, բայց ձևերը կարող են փոխվել։
- Օգտագործվում է, երբ ուզում ենք ցույց տալ՝ որ երկիրը որքան մեծ է։
3. 📏 Ճիշտ հեռավորությամբ պրոյեկցիա (էկվիդիստանտ)
Պահպանում է որոշ կետերի միջև հեռավորությունները։
- Օգտագործվում է ճանապարհների, թռիչքների պլանավորման համար։
🌀 Պրոյեկցիաների ձևերը (ինչպես է կառուցված քարտեզը)
- Ցիլինդրիկ (գլանաձև) – կարծես Երկիրը փաթաթել են գլանի վրա։
- Օրինակ՝ Մերկատորի քարտեզը։
- Կոնական (կոնաձև) – կարծես երկրի մի մաս փաթաթել են կոնի վրա։
- Հարթակոնքային (ազիմուտալ) – Երկիրը ներկայացվում է մի կետից դեպի դուրս՝ հարթության վրա։